Jan Follen. Şeirlər

  

HƏYAT

Uşaq doğuldu

Sərhədsiz  peyzajın əhatəsində.

Yarım əsr sonra

Müharibədə öldürüldü.

İndi kim xatırlayır ki,

Bir vaxtlar o uşaq

Alma dolu ağır kisəni

Astanada qoymuşdu,

Almalar tökülüb

Yerdə diyirlənmişdi,

Onların xışıltısı

Qayğısız quşların oxuduğu

Dünyanın səsinə qarışmışdı...

SİRR

Həyatın məxməri sirri,

Nəsən,

Harada gizlənirsən?

Bəzən

Gərgin şəhərdə

Qəfildən 

Tikinti iskələsindən

Fağır bir fəhlə yıxılır.

Amma bahar havasında

Yenə də yasəmən ətri var.

Dərin hüzn gözəl bədəndə yer alır.

Heyvan

Insanların tikdiyi yuvada yuxulayır. 

Günlər yavaş-yavaş bitir...

Müharibələr tükənmir. 

 

YER KÜRƏSİNİ FƏTH ETMƏK
Adam 

Paslı beli və sınıq dırmığı tərk edib.

Heyvanların iziylə dolu xiyabanı

Daha abadlaşdırmayacaqlar. 

Uşaq

Tunc dayaqlı qlobusu gətirib

Tutqun dağların səmtinə asta-asta fırladır.

Payız küləyi 

Onun əllərini xəfifcə bürüyür,

Uşaq həmən gözlərini yumur

Qırmızı quru toz  qalxdıqca...

 

AÇILMIŞ QAYTANI BAĞLAMAQ

Alatoranlıq

Qalın buludlarla oynayanda

Otların istisi

Tüstülənir.

Dərələr güllərlə dolur.

Hələ işıq varkən

Boz köynəkli uşaq

Dizinə dirənərək

Tənbəlliksiz həyatını yaşamaqla

Tamamilə səfehsizliklə

Açılmış qaytanını bağlasın.

Tərcümə: Sima Ənnağı

 

Jan Follen və onun şeirləri

 

Jan Follen (1903-1971) – XX əsrin ikinci yarısının görkəmli fransız şairi və yazarıdır, əsərləri digər dillərə az tərcümə edildiyindən, başqa ölkələrdə o qədər də tanınmır.  O, Normandiyanın (Fransa) Kanizi şəhərində doğulmuş, Parisdəki Kann universitetinin hüquq fakultəsində təhsil almışdır. Əvvəlcə vəkil, sonra hakim qismində çalışarkən, Parisin mədəni həyatının mərkəzində olmuş, o dövrün tanınmış yazıçıları və rəssamları ilə dostluq etmişdir.  

Avtomobil qəzasında həlak olmuşdur.

Follen fransız ədəbiyyatına keçən əsrin 20-ci illərində daxil olmuşdur. Həmin illərdə fransız avanqardı qalmaqallığında bir az səngimiş, adi  ədəbi cərəyana çevrilmişdi. Gənclik isə yeni üfüqlər axtarışındaydı. Yeni ədəbi qurumlar yaradılsa da, onlar əvvəlki nəsil şairlərinin – dadaist və sürrealistlərin çılğın aqressiyasından məhrum idilər. Follen əvvəlcə şair Fernan Markın Paris qrupuna daxil oldu, lakin bu qrup da ədəbi camiəni silkələyən çağırışlar etmədi. Fransız tənqidçiləri yazırdılar ki, Follenin yaradıcı inkişafına o dövrün estetik nəzəriyyələri az təsir edib. Onun poeziyası və mənsur şeirləri  hər hansı izaha, nəzəriyyəyə tabe olmur. Follenin poeziyası tənqidçiləri şaşırdırdı, çünki bu poeziya “qeyri-poetik” poeziya sayılırdı. Onun verlibrləri köhnə kinolentin donmuş kadrlarını xatırladır, ayrı-ayrı fraqmentləri bir yerə toplasaq, unikal məna, təsvir, səs yükü ilə baş-başa qalarıq. Şair 10-12 sətirlik şeirlərinə bütöv bir dünyanı yerləşdirə bilir.  

Jan Follenin lirik qəhrəmanı və Zaman – parlaq antoqonistdirlər. Qəhrəman gərginliklə dolu müşahidələrə meyillidir, zaman isə daimi çarpıntıları ilə onun fikrini yayındırır. Follen keçmişə, xatirələrə önəm verir. İnsan istərsə-istəməzsə, xatirələrindən qurtula bilmir. Məhz buna görə Follen üçün ən dəhşətli xatirə - müharibədir, çünki müharibə ölümdür, o dağıdır, əzab verir, ümidi qırır və həyatı alır. Follenin şeirlərində uşaq obrazları əsas yer tutur, uşaq həyatın başlanğıcındadır, və həyatın sonlu olduğunu hələ bilmir. Yetkin insan üçün qorxulu olan həyat, uşaq üçün rahatdır, uşaq sadəcə yaşayır – mühakiməsiz. 

Jan Follen dünyasının öz qanunları vardır. Və bu qanunlar, əslində gerçək həyat qanunlarından qopmamışdır. Şairin lirik qəhrəmanı yalnız zahirən qapalı, tərki-dünyalıqdır. O, istedadı ilə - həm görmək, həm danışmaq istedadı ilə insanların diqqətini əbədi həqiqətə cəmləmək istəyir: həyat yaşamaq və gözəllik üçündür, ölüm və eybəcərlik üçün deyil...  

Folleni neorealismin banisi hesab edirlər. Onun şeirləri sanki rəngkarlıqla əlaqəlidir, natürmorta oxşadılır. Uzun müddət ədəbiyyat sahəsində fəal olsa da, Follen oxucuların gözündə ikincidərəcəli şair kimi görünə bilər, amma şairlər üçün o, şairdir! Ona görə deyirlər ki, Follenin şeirləri müasir olmasa da, aktualdır.

Follen  Fransa Akademiyasının Böyük Mükafatını (1970), Mallarme mükafatını (1939), daha bir neçə ədəbi mükafatları qazanmışdır, hal-hazırda isə Fransada Jan Follen mükafatı verilir.

Sonuncu hədiyyə (hekayəm)

 #SimaEnnagi #proza #hekaye

Aygül hardasa oxumuşdu ki, hədiyyə — hissləri sözsüz ifadə edən ürək dilidir, hər hansı bir etirafdan daha təsirli, ən gözəl ifadələrdən daha güvənli işarətdir.  O,  sosial şəbəkələrdə gəzişərkən qarşısına bir reklam çarxı çıxmışdı — kiborq-ev köməkçiləri. Bu kiborqlar  kişi və qadın qismində idilər, hər işi görürdülər. İdarə proqramına süni zəka inteqrasiya edilmişdi, çox sürətlə yenilənən və sahibinin xarakterinə uyğunlaşan qurğulardı.

Reklamda hər şey cazibəli görünürdü: budur, qadın-kiborq  yemək bişirir, kişi-kiborq mebel daşıyır, balkonu rəngləyir, daha nələr, nələr... Aygül atasına kiborq hədiyyə etmək qərarına gəldi.

—    Əla seçimdir! — Dükanın meneceri Aygüldə alıcı potensialını duyub dil-dil ötürdü. — Bizdəki   mal heç yerdə yoxdu!  Hərəsi bir aləmdir  — hər biri müştərinin emosional vəziyyətinə uyğunlaşır, düz sözə nə deyəsən, adamın əvəzinə düşünür! Möcüzədir e, möcüzə! Ən yaxşı dostdur,   həmsöhbətdir! Alın, peşman olmazsınız! Qiyməti? Su qiymətinədir, vallah! Amma bu cür mal tapılmaz! Özü də az sayda gətirmişik!

Aygül qulaqucu dinləyirdi, gözü isə kiborqlarda idi. Görəsən, hansı daha yaxşı modeldi? Təbii ki, istifadəsi rahat, idarə proqramı asan və mükəmməl olmalıydı. O, salonda düzülmüş kiborqları bir-bir nəzərdən keçirdi, onlar canlı insanlar kimi müxtəlif pozlarda dayanmışdılar: kimisi masa arxasında əyləşib nəsə yazırdı, kimisi taxta yonurdu, kimisi piano çalırdı, yanındakı “dostu”  zərli qotazlı təbili tappıldadırdı.

"Darıxıram" mahnısı (II variant)

 sözləri Sima Ənnağı

foto Aİ generasiyası

musiqi və ifa Suno Aİ generasiyası

"Darıxıram" mahnısı

sözləri Sima Ənnağı

foto Aİ generasiyası

musiqi və ifa Suno Aİ generasiyası

Şeir dəftərçəmdən. Darıxıram təbəssümlü, xoşbəxt çöhrələr üçün

 

Darıxıram təbəssümlü, xoşbəxt çöhrələr üçün.

Gəzirəm arzuların nəğməsiylə dolmuş küçələri,

Yığıram ovcuma sevinc zərrələrini,

İstəyirəm rədd olsun yalan vədlər –

Guya sabah hər şey yaxşı olacaq!

Onsuz da ürək ritmi səngiyir bəzən,

Onsuz da kədər sancır beynimi.

Onsuz da duyğular qarışıb dolaşır,

Çaşdırır fikir kələfini.

Amma bilirəm ki,

Möcüzə olacaq –

Bir gün fikirlər nizamla sıra alacaq,

Bir gün beynimə sevinc qonacaq,

Yollayacaq impulsları ürəyimə -

Sabah hər şey yaxşı olacaq!

Sima

Şeir dəftərçəmdən. Sabah nə olacaq, bilməsək də...

 

Sabah nə olacaq, bilməsək də

Yenə günəş damlara qonacaq,

Bir dəqiqə boş vaxt tapıb

Buludları seyr edəcəyik yenə.

Bağlı qapı arxasında nə olacaq, bilməsək də

Yenə döyəcəyik o qapını,

Xöşbəxtliyi qoparacağıq zülmətin əlindən,

Sanki oyunbaz  insanlar arasında

Doğmamız gizlənib, onu mütləq tapacağıq.

Səhər nə olacaq, bilməsək də,

Yenə gözümüzü sabahlara açacağıq,

Həyat bizə badalaq gəlsə də,

Yenə pillələrlə gedəcəyik,

Asimana tuşlanan çığırla addımlayıb

Buludlarda yellənəcəyik...

Sima

Şeir dəftərçəmdən. Bir payız tutub qolundan gülürəm

 

Bir payız

Tutub qolundan

Gülürəm –

Özümü xöşbəxt göstərmək istəyirəm.

Nəmli baxışlarından

Ürəyim pas atır,

“Unutmamışam...” sözlərin

Dirənir çiynimə.

Gülüşüm buxarlanıb

Qarışır Bakının tozlu havasına.

Niyə və nəyə

Qəmlənirsən?

Sən ki,

Kaşkilərlə yaşayan  deyilsən,

Başqasının gözündəki günəşi

Bir yalanla söndürə bilirsən.

Qanadsız quş kimiyik biz

Sevgisiz.

Sima

Fərhad Yalquzaq. ŞEİRLƏR

(illüstrasiya GigaChat)

(Məncə, bu rəsm təklənmiş, bu dünyada hüzuru olmayan sənətkarın metaforik təsviridir)

 * * *

açılmamış düyünlər cavabsız sorular kimi

dörd yandan qapalı divarlar arasında

qıfıllı sandıqlarda kilitli mücrülərdə

kodlanmış seyflərdə gizlədilmiş həqiqətlər

mücərrədə qandallanmış qaranlıqda solub gedər

bağlı qapı arxasında nə sirr qalar nə həqiqət

nə din iman nə təriqət

cavab olmaz sorulara açılmazsa düyünlərin

qanun yasa adət törə

çözə bilməz nədir yalan nədir gerçək bu halında

düyünlərin timsalında boğazlanınca qəhərin

gecələrin qucağında mürgüləyər səhərlərin

axıb gedər həqiqətlər yağmurlarda sular kimi

açılmamış düyünlərin yetim qalar

cavabsız sorular kimi

06 ocaq 2011

* * *

alın bu qələmi mənim əlimdən

yoxsa bu qələm mənim ömrümü yeyir

on dəqiqəyə dörd şeir

yazmışam bu gün usta

razıyam təbimdən ama

alın bu qələmi mənim əlimdən

çünki

yazdığım hər şeir

mənim ömrümü yeyir

17 iyun 2011

* * *

bir bardaq çay xoruzquyruğu

iki qırım qənd bir dilim limon

şəhər içindəki çayxanada idilliya

bəlkə sərsəm bir yaşantı

hap-gop yeri üstüaçıq illüziya

kim isə laqqırtı vurur

kim isə domino

daşlar şaqqıldayır

qəzetin qırağına rəqəmlər yazılır

taygöz pişik dolanır masa altında

hesablar ödənir kasa altında

birisi qatildir

burada zaman öldürüb məzar qazır

o birisi şairdir

zamanı yox məkanı yox

oturub söz uydurur şeir yazır

bu yaz günü qarşımda

bir bardaq çay xoruzquyruğu

iki qırım qənd bir dilim limon

bir də üstüaçıq illüziyalar

10 may 2011

* * *

bir qüssə çilənmiş bu səhər ürəyimə

payız yağmurlarıyla gələn qəm deyil ki

ümidsizlikmi söyləyim

az da olsa ara-sıra

buludların arasından işıq çiləyir günəş

bu pessimist şəhərin küçələrinə

mən payız səhəri kimi

çiskinli dumanlı olmam hər zaman

təbəssüm də qonar hərdən üzümə

işıq da gələr gözümə

ama bu səhər

nə isə düz gəlmir mənimlə fələk

yəgin qurub yeni bir kələk

yekə bir daş yuvarlanacaq

ayaqlarımın altına

ya da

çox zaman olduğu kimi

bu da keçər fəlsəfəsi

üstün gələcək qəmimə

hələlik isə

bir qüssə çilənmiş bu gün ürəyimə

23 noyabr 2011

Şeir dəftərçəmdən. Yuxulu səssizlik bürüyüb ağacları

 

(illüstrasiya GigaChat)

Yuxulu səssizlik

Bürüyüb ağacları,

Yorğun şüalar tuşlanıb buludlara.

Sabah

bugünkü gün keçmişə çevriləcək,

Yağışda damla-damla

Xatirələr əriyəcək,

Yaşananlar yazılacaq

Ağappaq vərəqlərə.

Dodaqlar kaşkilərdən quruyacaq,

Ürək sevgidən tamam sınacaq,

Gecənin qaranlığında

Solğun  fənər işığında

Sənin adın səslənəcək

Küləyin xışıltısında.

Sima

Şeir dəftərçəmdən. Sevilməyən qadınlar döyülər çox zaman

 

Sevilməyən qadınlar döyülər çox zaman.

Xəyalları

Kişinin yumruğuyla qırılıb tökülər ayaq altına,

Sürünər imdad diləyərək,

Axı qadını yaşadan o xəyallardı –

Inanmadığı,

Inanmağa özünü məcbur etdiyi xəyallar.

Bir dəfə qatarda

Dar kupedə iki qoca

Keçmişi xatırlayaraq düzdülər masaya

Ağ pendiri, qara çörəyi,

Sarıbaş soğanı.

Qocalardan biri yumruğunu çırpdı

Soğanın başına –

Xırçıltıyla soğan oldu xəşil,

Yaşartdı qocaların yorğun gözlərini.

Hər gecə kişinin yumruğuna tuş gələn qadın

O soğan kimi dönür xəşilə,

Yığır ətəyinə dağılmış arzularını,

Udur soğan kimi acı göz yaşlarını,

Daha heç nəyə,

Heç kimə

Inanmır...

Sima

KUKLA (hekayəm)

 #mistika #horror

     Şəhərin kənarında çoxdan tərk edilmiş bir ev vardı — ot basmış həyət, boyası qopub tökülmüş divarlar, qurumuş ağaclar. Yaz aylarında həyətdə pişiklər əylənirdi, sonra uzun müddətə yox olurdu. Bu evdə əvvəllər varlı bir ailə yaşayırdı, lakin onların kiçik qızı Leyla itkin düşəndən sonra ailə başqa şəhərə köçmüşdü. Ailənin köçməsi ilə ruhunu itirmiş ev zamanın basqısı altında dağılırdı.

     Bir gün Murad təsadüfən şəhərin bu hissəsinə gəldi, burada tərk edilmiş bir evin olduğunu heç bilmirdi, sevindi, sanki gizli bir xəzinə tapmışdı. Murad tənha birisi  idi, az sosiallaşdığına görə xanımlarla uzunmüddətli tanışlıq qura bilmirdi, içindəki boşluğu doldurmaq üçün köhnə binaları, tikililəri öyrənirdi, bu hobbisi ilə toz qatı altında yatan məişət tarixinə, insanların həyat tərzinə bələd olurdu, hesab edirdi ki, hər qədim əşya unudulmuş günlərin tarixçəsini qoruyub saxlayan lal şahiddir. Muradın beynində bir ideya vardı – keçmişin insanları haqqında bir kitab yazmaq. Hər kitab hər hansı fikirlə başlayır, və yalnız çalışqanlıq, cəsarət nəticəsində beynindəki düşüncədən kağızdakı son sətrin nöqtəsinə qədər davam edən yolu qət edə bilərsən.

      Boş evi görən Murad içəri gedib baxmaq qərarına gəldi, adətən belə yerlərdə maraqlı tapıntılar olurdu, və artıq köhnə kitablar, məişət əşyaları və fotoşəkillərdən ibarət kiçik bir kolleksiya toplaya bilmişdi.

     Yarımqaranlıq otağa daxil olan Murad kəskin toz və kif iyini duydu. O sanki xatirələrin izini gizlədən dünyaya addım atmışdı. Otağın qaranlıq künclərində xışıltı ilə eşələnən siçovullar  onu bir qədər qorxutdu, elə bil canlı kimsə qaranlıqda Muradla təmas qurmaq istəyirdi.

     Aşağı mərtəbədə ətrafa nəzər salandan sonra Murad  macəra ruhunun təsiri ilə çardağa çıxmaq qərarına gəldi, təcrübəsindən bilirdi ki, ən maraqlı şeylər adətən orada, sandıqlarda və rəflərdə saxlanır. Və yanılmadı. Çardaqda xeyli köhnə əşya yığılmışdı — paslı mexanizmlər, kitablar, işlənmiş mebellər, güzgülər. Hər əşyanın bilinməyən tarixçəsi vardı. Küncdə, tozlu pəncərədən düşən gün işığı altında qaralan döymə naxışlı sandıq Muradın diqqətini çəkdi. Murad sandığa yaxınlaşıb qapağı açdı, cır-cındırın altında gözəl bir kukla tapdı. Kukla sanki canlı idi, uzun qıvrım saçları, cəhrayı dodaqları, toppuş əl-ayağı onu balaca qıza oxşadırdı, elə özü də balaca uşaq boydaydı. Muradın övladı yox idi, balaca bir qız tanımırdı ki, kuklanı ona versin. Murad kuklanı elə oradaca, sandıqda qoymaq istədi, qəfildən ona elə gəldi ki, kukla gözlərini açıb-yumdu. Murad kuklaya xeyli diqqətlə baxdı, qeyri-adi heç nə tapmadı və onu özü ilə aparmaq qərarına gəldi.

Sonuncu pasiyent (hekayə)

 #Horror #mistika

     Köhnə, baxımsız  parkın qüdrətli ağacları arasında "Ruhun işığı" klinikası yerləşirdi.  Kim ruhi xəstəxananı belə adlandırmışdısa, deyəsən, yumor hissinə malik idi, sanki bura, əzablarının öhdəsindən gələ bilməyən və dəlilik uçurumuna qaçan ruhi xəstələr üçün bir klinika deyil,  gümüş zınqırovların cingiltisi altında nəğmələr oxuyan və rəqs edən  əyləncəsevər insanların mərkəzi idi.

     Soyadı kimi özü də bəsit görünüşlü doktor Mamedov — iri burun, tibbi spirtin gündəlik qəbulundan qızarmış sifət, çünki bu dəhşətli yerdə  dəli olmamaq üçün məxsusi hallı-halətli vəziyyətdə olmalısan, seyrək çal saçlar — bu gün növbətçi idi.

     Doktor Mamedov tək yaşayırdı, gecə növbələri onun tənhalığına rəng qatırdı, onsuz da evində bir işi olmurdu, onu heç kim gözləmirdi, doktor evə gələndə yorğun bədənini köhnə divana yıxıb yatardı. Klinikada da yata bildiyindən,  Mamedov valideynlərindən miras qalmış və uzaq qəsəbədə yerləşən evinə sürüklənməyə ehtiyac duymurdu.

     Nə vaxtsa bu klinikada həyat qaynayırdı, əgər belə demək mümkündüsə, — hamını sağaltmaq, şəfa vermək, insanları qorxu və panik ataklar olmadan real, müstəqil həyata qaytarmaq istəyən xeyli gənc mütəxəssis; sağalacaqlarına inanan xeyli xəstə; xəstələri ziyarət edənlər, jurnalistlər, xeyriyyəçilər var idi, amma təəssüf ki, bunların hamısı keçmişdə qalmışdı. Hər şey köhnə park kimi viran olmuşdu. İndi klinikada yeganə, sonuncu xəstə qalmışdı, o da hələ qərar verməmişdi — ömrünün sonuna qədər burada qalsın, yoxsa polad barmaqlıqlardan kənardakı həyata qayıtsın. Sonuncu xəstənin qərarından klinikanın və doktor Mamedovun aqibəti asılı idi, istənilən mənada xəstə getdikdən sonra klinika bağlanacaq, doktor Mamedov işdən çıxarılacaqdı. 

     Sonuncu xəstə Yaşar  mühəndis idi,  cəhənnəm maşını qismində bir aparat icad etmiş, ixtirasından dəhşətə gəlmişdi, bunun şeytan əməli olduğunu anlayıb hallüsinasiyalarla dolu psixoza tutulmuşdu. Uzun müddət klinikada müalicə alsa da,  heç bir yaxşılaşma olmamışdı. Yaşar bütün günü simvolik 13 nömrəli palatada qalaraq burnunun altında donquldanırdı. Ümumiyyətlə, təhlükəli deyildi, amma kim bilir ixtiraçının xəstə beynində nə gizlənir…

     Doktor Mamedov kabinetində köhnə xəstəlik tarixçələrini nəzərdən keçirirdi, son zamanlar bu onun əyləncəsi idi. Qəfildən ağzı köpüklü, qorxudan tir-tir əsən Yaşar qapının ağzında göründü:

     — Orada! Orada! – O, dəhlizin qaranlıq dərinliyini göstərdi, — onlar artıq buradadırlar! Onlar buradadır!

     Onun dəli gözlərindən, köpüklü əyri ağzından və vəhşi bağırtısından Mamedov üşəndi, işlədiyi illər ərzində xeyli quduzhallı xəstə görmüşdü, amma indi kürəyində xoşagəlməz soyuq tər hiss etdi.

 

     — Sakit ol, Yaşar, indi görək, sənə kim mane olur... – Mamedov  dedi və ayağa qalxdı. Görünməz qüvvə onu sinəsindən bərk itələdi, pəncərələr şaqqa-şaraq çırpıldı, Yaşar qıcolma ilə yerə yıxıldı. Mamedov çətinliklə ayaq üstə dayandı. Yaşarın üstündən adlayıb dəhlizə boylandı,  divarlarda sayrışan böyük kölgələri gördü,  ulama eşitdi. Palataların qapıları divarlara dəyərək dəhlizi taqqıltı ilə doldurmuşdu.

     — Aman allah! Nə baş verir? — Mamedov dəhlizin qaranlığına qışqırdı və cavab olaraq kimsə boğuq qəbir səsi ilə güldü.

     — Onlar artıq buradadırlar! - Yaşar qışqırdı. Hələ də yerdə, yıxılmış vəziyyətdə qalmışdı, ayağa qalxmağa taqəti yoxdu.

     — Kim? Kimdən danışırsan?

     — Onlar buradadır! Onlar burada! Onlar burada! - Yaşar monoton halda təkrarlayırdı.

     Doktor Mamedov ehtiyatla dəhlizə çıxdı. Divarlar sanki bir-birinə daha yaxın görünürdü, kölgələr qəribə formada oynayırdı. Hava qalınlaşmış, ağırlaşmışdı, sanki görünməz canlılarla dolmuşdu. Kükürdün qəribə qoxusu ətrafdakı hər şeyə hopmuş, köhnə divarların kif və nəm qoxusu ilə qarışmışdı. Gecə vaxtı üçün hər şey normal kimi görünürdü, bir şeydən başqa: pəncərənin qarşısındakı divarda  boya ləkəsi yaranmışdı. Gümüş Ay işığında ləkə yavaş-yavaş çırpınırdı, böyüyüb-kiçilirdi, sanki bir canlı divardan qopub çıxmağa çalışırdı.

     Gördüyü mənzərədən doktor Mamedovun az qala ürəyi dayanacaqdı, ilk dəfə idi ki, belə bir nəsə görürdü, hərçənd çoxillik təcrübəsində  xəstələrin davranışlarında və düşüncələrində izaholunmaz o qədər qəribəliklərin şahidi olmuşdu ki... Xəstələrin tez-tez "onlar" -  gecələr onların ardınca gələn varlıqlar haqqında danışdıqlarını xatırladı. O vaxtlar Mamedov  bu şikayətlərə məhəl qoymamışdı, onları dərmanların və ya xəstəliyin yaratdığı qarabasmalar hesab etmişdi.

     Qəfildən dəhlizdə pıçıltı eşidildi, kimsə Mamedovu çağırdı. Doktor geri dönüb baxdı — heç kim yoxdu. Sinəsində ürəyi şiddətlə döyündü. Qaranlıqda bir siluet peyda oldu — irəli uzanmış qolları və boş göz yuvaları ilə hündür bir kölgə. Siluet əlində qırmızı, nəbz kimi vuran nəsə tutmuşdu və yavaş-yavaş Mamedova doğru hərəkət edirdi. Doktor kabinetinə tərəf qaçdı, ancaq qapı içəridən bağlı idi. Doktor qapını yumruqladı:

     — Yaşar! Aç! Qapını aç!

     — Onlar buradadır! Onlar burada! - qapının arxasından Yaşarın boğuq səsi eşidildi.

     Dəhliz boyunca palataların qapıları cırıltı ilə açılıb bağlanırdı, doktor  qollarını irəli uzadıb hər yeri dolduran çoxlu kölgələr gördü.

—    İkimizi də götürəcəklər! Aparacaqlar! — Yaşar qışqırdı və doktoru kabinetə buraxdı. Mamedov hiss etdi ki, soyuq dalğa bədənini bürüyür. Kölgələr bir-birini itələyərək içəri daxil olmağa başladı, doktor anladl ki, gördüyü yalnız xəstə hallüsinasiyalar deyil. Bu daha dəhşətli nəsə idi. Qədim və amansız nəsə. Mistik, şeytani.

     Məhz bu an Mamedov anladı ki, klinika xəstələri yalnız qoruyub xilas etmirdi, həmçinin onların ruhunu tələyə salırdı, bir vaxtlar burada dəlilikdən və ağrıdan əziyyət çəkənlərin ruhlarını ovlayırdı. İndi də yeni qurbanlara ehtiyac vardı.

      İşıq tamam söndü və zülmət qaranlıqda Yaşarın son bağırtısı eşidildi...

     Səhər doktor Mamedov ayılanda, özünü döşəmədə,  tamamilə çılpaq olduğunu gördü. Yaşar  yoxdu. Kabinetdə hər şey dağıdılıb tökülmüşdü, sanki burada nəsə axtarmışdılar. Mamedovun uzaq rəfdə saxladığı dərmanlar və spirt şüşələri düzülmüş dolab da qırılmışdı. Nimdaş bir geyim tapıb əyninə keçirən doktor dəhlizə çıxdı.

     Günəş işığı ətrafdakı  hər şeyi nura bürümüşdü. Barmaqlıqlı pəncərələrin xaricində akasiya   çiçək açmışdı, yüzillik palıd və şam ağaclarının budaqları küləkdə rəqs edirdi.

     Mamedov qaçaraq Yaşarın yanına, 13 nömrəli palataya getdi. Yaşarı tapmadı, ancaq ya palatadamı, yoxsa beynindəmi monoton bir pıçıltı eşitdi. "Bu, xəstələrin ruhlarının pıçıltısıdır, onlar buradadır... maddi deyil, yox, görünməz qüvvə şəklindədir...",  —  doktor Mamedov düşündü. Və anladı ki, bu qorxunc əhvalatın bir hissəsinə çevrilib, indi o da  "onlardan" biri olmuşdu...

#SimaEnnagi  #proza

Sirr (hekayə)

 

 

     Arzu ögey anası Məsmənin yanına getməliydi – arvad xeyli vaxt idi ki, zəng edib Arzunu yorurdu: gəl, gəl də... nə vaxt gəlirsən? Arzunun gəlişini tezləşdirmək üçün ögey ana hərdən ağlamsınır, səsini titrədir, gah məzəmmət edir, gah da köks ötürüb, “bir gün gəlib görərsən ki, ölmüşəm”, — deyirdi. Arzu da ayda-ildə bir dəfə, ya bayramdan-bayrama Məsməni görməyə gələrdi, özü də candərdi — sevmirdi Məsməni, illər keçsə də, sevə bilməmişdi. Məsməgildə olanda gözucu onu süzürdü və anlamırdı ki, atası bu kənd arvadının nəyinə aşıq olub evlənmişdi onunla.

     Məsmə  mehrini Arzuya salmışdı, onunla yaxın münasibət qurmaq istəyirdi, amma Arzu hesab edirdi ki, Məsmə ilə yaxınlaşsa, öz doğma anasına, onun xatirəsinə xəyanət etmiş olar. Arzu anasından yadigar qalan yeganə fotonu pulqabının xırda cibində saxlayır,  darıxanda, qəmli anlarında fotonu çıxarıb uzun-uzadı anasının təbəssümlü üzünə baxardı. Fotoda anası gəncdi, gözəldi, qara saçları çiyinlərinə tökülmüşdü, əynində qısaqol paltar, ayaqlarında yüngül yay başmaqları vardı, bir əlində hörmə zənbil tutmuşdu, o biri əli isə dirsəkdən kəsilmişdi — o fotoda ata da vardı, ana əlini onun çiyninə qoymuşdu, amma ata Məsməni evə gətirəndən sonra Arzu atasını fotodan kəsib atmışdı. “Anama xəyanət edən kişinin anamın yanında yeri yoxdur!”.

Səlim Babullaoğlu. “İlyas Göçmənin şəkil dəftəri” kitabından

 

“Maskalı adamların himni” şeiri

Kim oxuyar alnımızdakı sətir-sətir qırışları,

kim? Hansı dilçi, hansı xəttat?

Axı, bu yazılara baxan kimsə bu xətti tanımaz.

Göz yaşlarımız yalnız yanaqlarımızı suvarmaz, hətta

yanğımızı da yatırar ki, bunu siz

yenə də üzümüzə baxıb sezə bilməzsiniz.

Göz yaşımızla yuduq gözlərimizi, amma

kirpiklərçün fərq etmədi, onlar əvvəlki kimi

nə tozdan, nə qorxudan, nə pis nəzərdən

yenə qoruya bilmədilər bizi, qırpıldılar.

Kim duyar müşkülləri səyriyən gözümüzdən?

Ağrısını ürəyimizin üzümüzdən kim duyar?

Əgər ki, bu sualların cavabı yoxdursa,

nədən üzümüzü görsün adamlar?

Əgər üzümüzə öyrəşənlərin sayı çoxdusa,

bəlkə onu arada gizlətməkdə lüzum var.

Kim bilir bəlkə elə bizim özümüz də

arada güzgüyə baxanda çaşmalıyıq,

bəlkə, biz də özümüzə arabir özgə üzüylə baxmalıyıq…

Şeir dəftərçəmdən. Hər qadının bir fincan arzuya haqqı vardır

 

Hər qadının bir fincan arzuya

Haqqı vardır.

Hər qadın dinləməyə,

Dinlənilməyə ümid edər.

Arzularını udum-udum,

Birər-birər içər,

Düşüncələr qaymağından

Dadaraq.

 

Qoy dünya yavaşlasın.

Sussun. Gözləsin.

Qoy bir fincan arzu acı qəhvə kimi

Yorğunluğu gözlərdən silsin.

Zaman axmasın.

Ürək parçalanmasın keçmiş yanlışlardan.

Həyat geri addımlamır, biləsən.

 

Hər bir qadının bir ovuc sevincə,

Bir çimdik sevgiyə haqqı vardır –

Kim deyir dünya qadının ayaqları altındadır?

Yox!

Dünya qadının çiyinlərində

Irəli gedir

Addım-addım, birər-birər,

Qadınların arzu çiçəklərini əzərək...

Sima

Şeir dəftərçəmdən. Bir səhər, ümidlərin tükəndiyi gündə

 

Bir səhər, ümidlərin tükəndiyi gündə

Gözünü tavana dikib

Açılmayan qapı önündə

Qaldığını anlayırsan.

Gündəlik udduğun yalanlar

Daha incitmir üzgün ürəyini.

Özünü aldatmaq asan imiş, demə...

 

Özünü həyatın dalğasından qopmuş köpük,

Sınmış güzgünün qırıntısı kimi hiss edirsən –

Dünyanın ümmanlara sığmadığı zamanlar arxada qaldı,

Gözünü buludlara deyil,

Boz tozlu yollara dikmisən indi.

 

Nə vaxtsa bu ürək,

Bu ovuclar istiylə doluydu.

Nə vaxtsa uçurdun sevincdən, qanadları gərərək.

Sevdiyimiz insanlar cəlladımız olur  -

Təzəcə kəşf etmisən bunu.

Çırpıldın buludlardan

Deşilmiş qanadlarınla.

Dünyanın ümmanlara sığmadığı zamanlar arxada qaldı.

Sima

Şeir dəftərçəmdən. Bir xəyal et: yuxudan oyandın, anladın təksən.

 

Bir xəyal et: yuxudan oyandın, anladın təksən,

Təkcə kürən günəş tərk etməyib səni,

İsti şüalarını tökür çiyninə, yandırır gecə yuxularını.

 

Nə bir səs var, nə bir rəng –

Boz olub dünyan, qaralıb,

Səssizlik qulaqlarını dağıdır.

“Lənətə gələsən!” deyib

Atılırsan pəncərəyə sarı,

Dünyanın hələ sənin olduğuna

Sübut axtarırsan.

 

Gözlərin nəmlənir,

Sükunətə bürünmüş küçələr

Keçmiş qorxularını yada salır.

 

Soyuq kölgə kimi sıyrılıb çıxırsan evdən,

Tozlu-dumanlı küçələrdə axtarırsan keçmişini,

Səni sənə qazandıran o günlərin izini.

 

Acı siqareti qurumuş dodaqlarına dürtüb,

Çəkirsən boz tüstünü ciyərlərinə -

Don Kixot dəyirmanla savaşırdı,

Sən də öz xatirələrinlə.

 

Üzünü sancan küləyə qəzəblənirsən,

Nursuz ürəyini dirçəltmək istəyirsən,

Bir isti sözə möhtac olduğunu danma.

 

Qorxma.

Təklik qorxulu deyil.

Sima