11 Mayıs 2019 Cumartesi

Günün əksi

Картинки по запросу пишем рассказ
Bu arada FB-də yazı fleşmobu təşkil etmək istədim. Özüm rusdilli FB məkanında keçirilən bir neçə yazarlıq (yazı sənəti) marafonunda iştirak etmişdim, bağlı yazar qruplarında iştirakçıların hamısı müəyyən mövzularda yazır, bir-birlərinin mətnlərini oxuyur, şərh edirdilər. Konstruktiv təhlil də vardı, tənqid isə yoxdu. Moderatorlar yazı sənətinə qədəm qoymuşlarla təcrübəli, peşəkar mətnçiləri heç nə ilə bir-birindən fərqləndirmirdilər, əsas meyar - yazılan mətn idi. Buna görə tənqid, mənfi şərhlər yasaqlanmışdı.
Çox gözəl ab-hava vardı bu marafonlarda. Virtual yazarlar sanki doğmalaşmışdı, hərəmiz bir ölkədən qatılmışdıq, marafonçular arasında Rusiyada, Azərbaycanda, İspaniya, Yunanıstanda, Fransada, Polşada, Macarıstanda yaşayanlar vardı, amma bizim hamımızı bir həvəs - yazmaq, mətn yaratmaq və bunun bir xoş nəticəsi kimi həyatımıza rəng qatmaq idi. Üstəlik, özgüvən də artırdı ☺
İştirak etdiyim marafonlardan ruhlanaraq, mən də yazı fleşmobu təşkil etmək coşqusu ilə FB-dəki səhifəmdə elan yerləşdirdim, iş haqqında müəyyən məlumat verdim. Güman edirdim ki, tez bir zamanda arzu edənlərdən ibarət fleşmob qrupu yarada biləcəm və başlayacağıq...
Lakin, təəssüf ki, bi ideyam gerçəkləşmədi, maraq doğurmadı. Ya mətn yazanların hamısı artıq öyrənmə limitinə çatmışdılar və öyrəniləsi və bölüşəcəyi heç nələri qalmamışdı, ya da mənim təqdimatım çiy və uğursuz idi. Hər halda, ikinci fikri üstün tuturam :)
Yazı marafonları, fleşmobları nə üçün səmərəli və lazımlıdır?
Nə qədər yazı yazsaq da, mətn tərtib etsək də, bəzən düşüncə və duyğu çərçivələrimizi genişləndirməyə ehtiyac yaranır. Həyat dinamikdir, mətnlər də həyatdan qaynaqlandığı üçün dinamik olmalı, yeniləşməlidir. İştirak etdiyim qruplarda ilk mətnini həmin marafonda yazanlar da vardı, bir neçə kitab nəşr etdirmiş müəlliflər də, amma hamı yeni nəsə öyrənməyə çalışırdı, çünki hər kəsin yeni nəfəsə, yeni baxışa, yeni ruhsal vəziyyətə, hələlik görmədiyi yeni üfüqlərə ehtiyacı vardı.
Bizim yazi sosiumunda isə bu ehtiyac hələ yaranmamışdır, düşünürəm. 

1 Şubat 2019 Cuma

Miskin düsüncələrin meydanı


Картинки по запросу запутанные мысли
Bu arada İnterneti, və nadir hallarda yerli TV-kanalları izləyərkən, miskin düsüncənin qalib gəldiyini görürəm. Miskin düşüncəlilər vəzifəsindən, savad səviyyəsindən, sənətindən asılı olmayaraq, ortada meydan sulayırlar. Həmişə özünü, öz davranışını, fikirlərini, münasibətini dəyişməyi ağlına gətirməyən, fəqət ətraf mühiti özünün bəsit qəlibinə, arşınına uyğunlaşdırmaq (əslində "soxmaq" sözünü yazmaq keçir könlümdən ☺) istəyən insanlar məni mat qoymuşlar. Elələri həqiqətən özünün hər sözünün doğru, hər fikrinin danılmaz olduğunu sanır.

O gün bir səhnə işbazı TV-kanallarının birində İnterneti ləğv etmək fikrini elə bir coşqu ilə müdafiə edirdi ki, sanki bununla milli qəhrəman olacaq, adını tarixə salacaqdı. Adamın zahiri görkəmindən yemək-içmək iyi gəlirdi sanki, özünün də haqlı olduğuna yüz faiz əmindi. Onun fikrincə, əgər İnternet ləğv edilsə, ailələrdəki xəyanətlər azalacaq, insanları ailəsindən, mətbəxindən, qazanından yayındıracaq bir şey olmayacaqdı.

Nə üçün İnternet bəziləri üçün əxlaqsızlıq yuvasına, insanı çirkaba çəkən bir məkana çevrilmişdir? Bəlkə səbəb həmin çirkaba meyilli olan insanlardadır? Nədən İnternetin verdiyi möhtəşəm imkanlardan (ödənişsiz öyrədici kurslar, elektron kitab-qəzetlər, maraqlı filmlər və daha nələr-nələr) yararlanmaq əvəzinə, çirkab daha cəlbedicidir bəzilərinə? Miskin düşüncəlilər anlamır ki, İnternet olmasaydı da, çirkabsevərlər o çirkabı axtarıb-tapmağa davam edəcəkdilər, çünki bu, onların həyat fəlsəfəsi, dünyagörüşü, insanın maraq dairəsidir. Yeri gəlmişkən, gərək telefonları, TV-kanalları da ləğv edək bəlkə, çünki onlar da kimisə xəyanətə sövq edə bilər☺.

Bu arada neyroelm və psixolinqvistika sahəsinin rus sovet alimi, biologiya elmləri doktoru, professor Tatyana Çerniqovskaya (hər halda, bu nüfuzlu alimin fikirləri ilə razılaşmamaq olmaz) İnternetin ləğvi haqqında görək nə deyir:
“Biz tamamilə başqa dünyaya düşmüşük. Rəqəmsal gerçəklik artıq sosiumda seçilməyin əlamətidir. Əgər xəyal etsək ki, hansısa bir ölkə rəqəmsal dünyaya daxil ola bilmir, o zaman hesab etmək olar ki, o ölkə heç mövcud deyil, yoxdur. Həmin ölkədə insanlar səbət toxuyaraq, yaşaya  bilərlər, lakin onlar ümumi dünya fəaliyyətinin iştirakçıları ola bilməzlər”.

Yəni, dünya inkişaf edəcək, yeni elmlər, texnologiyalar, yeni müalicə üsulları, yeni avtomobillər, gəmilər və raketlər, yeni musiqi və ədəbiyyat yaranacaq, amma İnternetdən məhrum olmuşlar ibtidai insan səviyyəsində qalaraq, öz qazanı yanında səbət toxumaqla məşğul olacaqlar ki, təki kiminsə gözü kiminsə yatağında olmasın...

Səssiz fəryadlar (şeir)


Картинки по запросу страдания
Uşaqkən, ağrı hissini
Fəryadla, qışqırıqla bildiririk,
Kömək diləyirik böyüklərdən,
Inanırıq – ağrımızın çarəsi onlardadır.
Böyüdükcə, ağrımızı içimizə salırıq,
Içimizdə fəryad edib, bağırırıq,
Səsimiz çıxmır.
Daxilimizdəki təlatümdən,
Bizi əzən iblislərdən
Heç kimin xəbəri olmur.
Öyrəşirik içi fəryadlı yaşamağa –
Üzümüzdə təbəssüm,
Içimizdə - heç kimin eşitmədiyi qışqırtı...

Sima

Günün əksi - 5.

FB səhifələrində gəzişərkən, müəyyən mövzuda sorğularla, fikir bölüşməsi ilə rastlaşıram. Onların birində "Həyatda ən ağır itkiniz nə olub?" sualı verilmişdi. Cavab verənlər qadınlardı. Hərəsi öz ağrısı, acısı ilə virtual məkana gəlmiş, illərlə ürəklərində saxladıqları nisgili, kədəri statuslarda yazmışlar. Oxuduqca, sarsılıram...
*
4 il bundan qabaq anamı itirmişəm.
*
Əmimi, ondan öncə sevdiyimi həmişəlik itirmişəm.
*
Atamı, bir il sonra bacımı, 5 il sonra anamı itirmişəm.
*
Atamı itirəndə, həyat dayandı, sanmışdım.
*
Anamı itirdim, iki əlil qardaşım qaldı ortalıqda.
*
Atamı itirdim, 8 aydı inanmağım gəlmir hələ.
*
Anamı itirdim, dəfninə çatmadım, hələ də elə bilirəm ki, hardasa qarşıma çıxacaq, sən gəldin, deyəcək...
*
9 yaşlı uşağımın qan xərçəngi olduğunu bildim, həyat daha bir zərbə vurdu mənə.
*
Təxminən bir il əvvəl özümü itirmişdim, başqa birisiydim, bu zaman ərzində  ən saf hisslərim heyif oldu, artıq həyata başqa cür yanaşıram, həyat mənim üçün davam edir.
*
3 il əvvəl həyatımın 14 ilini itirdiyimi anladım.
*
10 yaşım vardı, atama çox bağlı idim, gözümün qabağında xəstəxanaya apardılar, geri  sağ dönmədi.
*
Atamı, anamı, qardaşlarımı, qohumlarımı itirdim, sonda hər şeyimi - canımı, qanımı, həyatımı, hər şeyimi, hərşeyim həyat yoldaşımı gənc yaşlarında itirdim. Bu zaman həyat bitdi mənümçün, dedim, amma bitmədi... Daha dözümlü oldum, çünki 3 yadigarı qalmışdı mənə, onları böyütməli idim...
*
Uşaqkən bibimə verildim. Beş yaşımda anam bildiyim bibim öldü,nənəm böyütdü məni. Sonra əsil ata-anamı tanıdım, onları da itirdim, nişanlandım - itirdim, şəhid oldu. Bacımı avtomobil qəzasında itirdim. Həyat nə qədər mənə zərbələr vurmuş...
*
7 yaşım olanda, böyük qardaşımı itirdim, 40 il keçib üstündən, hələ də o gün gözümün qabağındadır.
*
Özümdən kiçik qardaşımla əsirlikdə bir həftə qaldıq, 1990-cı ildə...

Картинки по запросу удары судьбы

30 Ocak 2019 Çarşamba

Günün şüarı

İstənilən xatirə kağıza yazılmağa layiqdir.
Rey Bredberi

Картинки по запросу творческий поток

Yazı artefaktları

Картинки по запросу творческий поток

Səmərəli yazı "dopinqləri" mövzusuna əlavə olaraq bəzi məqamları qeyd etmək istədim. Nəsə sosiumda belə bir fikir var ki, bədii mətn yazmaq üçün mütləq bir təkan, impuls olmalı, çiyninə ilham pərisi qonmalıdır :) Halbuki bütün yazı təlimçiləri və peşəkar yazarlar iddia edirlər ki, yazı yazmaq (söhbət ədəbi-bədii yaradıcılıqdan gedir) - bir vərdişdir. Bu fikirlə razıyam. Hansısa kitabda məsləhət oxumuşdum ki, yuxudan oyanan kimi kağız-qələmi götürüb yazmaq lazımdır. Nə haqda yazırsan yaz, əhəmiyyətli deyil, bu səhər yazıları sadəcə beyin məşqidir, nəticədə maraqlı bir mətn alınarsa - əla; alınmazsa, fikir axını, qarmaqarışıq hisslər, obrazlar, assosiasiyalar nə vaxtsa gələcək mətnlərin kərpiclərinə çevrilə bilər. Düzdür, mənim üçün səhər oyanıb yazı yazmaq hələki ağlasığmaz görünür, yəqin, bütün həyatını yazarlığa sərf edənlər və yazarlıqdan qazananlar hər səhər, yuxudan oyanan kimi, nəsə yaza bilər. Mənim qazancım, çörək pulum başqa sahədir, ona görə günümün çox hissəsini ona sərf edirəm, yazıya ancaq gecə saatları qalır.

Yazı artefaktı - mətn yazmağa ruhlandıran əşyalar, və ya fəaliyyətdir. Bu mövzunu araşdırarkən, öyrəndim ki, yazı halətinin artefaktları əksər insanlarda (qadın yazarlardan söhbət gedir, kişilərdə bəlkə nəsə fərqli ola bilər; anlayıram ki, gender ayrı-seçkiliyi edirəm, amma fərqli ruh və psixologiyamız olduğunu danmayaq) oxşardır. Bunlara aiddir:
- sevdiyin insanla ünsiyyət
- gəzinti - təbiətin qoynunda, gecə gəzintisi, qarda-yağışda və s.
- təklik, susqunluq
- ətirlər
- şərab, çay, qəhvə içmək
- musiqi (dinləmək, rəqs etmək, mahnı oxumaq)
- şirniyyat - unlu bişmələr, şokolad və s.
- maraqlı kitablar, filmlər
- idmanla məşğul olmaq
- səyahət etmək
- suyun, dənizin səsi
- hava şəraiti - günəşli gün, yağış, külək və s.
- ən əsası isə bəyəndiyin, sevdiyin insanı qucaqlayıb öpmək, onun istisini, ətrini duymaq.
- aşıq olmaq, sevdiyin insanla intim əlaqə.

Yuxarıda sadalananlar yazarı yazmağa şövq edir, həm enerji verir, həm fikirləri nizamlayır, həm orqanizmin tonusunu bərpa edir - razılaşın ki, mətn yazmaq insandan təşkillənməyi, nizamı, enerjini tələb edir. Bəs sizin yazı artefaktlarınız hansılardır?

Səmərəli yazı "dopinqləri"

Картинки по запросу творческий поток

Dopinq - fəaliyyəti gücləndirən maddələrdir. Təbii ki, mən tibbi dopinqlərdən, hansısa kimya dolu enerji içkilərindən danışmıram. Mənim dediyim "dopinq" - yazı fəaliyyətinə müsbət təsir edən vasitələrdir. Hər kəsin öz vərdişi və dəyər verdiyi nələrsə vardır ki, onlar olmasa, yazı (və ümumilikdə orqanizmin) enerjisini bərpa etmək çətin olur. Öz təcrübəmdən deyim ki, yazı yazarkən, prosesə elə aludə oluram ki, sanki gerçəklikdən çıxıram, yəni cismani gerçəklikdəyəmsə, xəyalən, ruhən - yazımın içindəyəm. Yaradıcı axına qərq olduğumu bəzi əlamətlərdən yaxşı anlayıram:
- barmaqlar sürətlə çap edir, fikri qaçırtmamaq, itirməmək üçün tələsir;
- yazı müəyyən ritmdə yazılır, özüm də fərq etdiyim bir halətdə (bəlkə də bunu ilhamlanmaq, cuşa gəlmək adlandırardım) oluram;
- dəqiqələr, saatlar bir an içində, göz qırpımında keçir;
- aclıq, yuxusuzluq hissi olmur;
- yazı prosesində yorulmursan;
- sanki qanadlanıb uçursan... :)

Bəs enerji tükənəndə, nə etməli? Axı orqanizmin resursları tükənməz deyil. Uzunmüddət yazmaq üçün enerji və orqanizmin özü bərpa olunmalıdır. Hər kəs müəyyən, ona xoş olan nələrdənsə ilhamlanır, enerji balansını bərpa edir, yorğunluğunu çıxarır. Mənim üçün enerjimin bərpasında önəmli olanlar bunlardır: etnik musiqi (zərb alətlərinin səsini sevirəm); təzə dəmlənmiş çay və ya qəhvə, yuxu, sakitlik, piyada gəzinti, təbiət mənzərələrinin fotosunu çəkmək, mənə xoş olan, sevdiyim insanlarla üz-üzə oturub söhbət etmək. 

26 Ocak 2019 Cumartesi

Yazıçılıq fleşmobu

Картинки по запросу писать текст

İngiltərədə yaşayan yazar Oksana Kozlovska yazan qadınları "Yazıçılıq fleşmobu" adlı baglı FB qrupunda toplayaraq, bir aylıq yazı marafonu təşkil etmişdir, mən də iştirak edirəm. Oksana əvvəlcə yazı texnikasına aid "Yazıram və nəşr edirəm" qısa marafonu təşkil etmişdi, təsadüf nəticəsində mən o marafonu aşkar edib ona qatılmışdım. Bu layihə uğurlu olduğuna görə, Oksana bir aylıq marafon təşkil edib, fəal yazarları orda cəmləyib. Təxminən 16-18 yazardır, cəmi 2 kişi iştirak edir, qalanları qadınlardır. Bu arada rus dilini yaxşı bildiyimə çox sevinirəm, çünki FB-də və digər sosial şəbəkələrdə rusdillilərin maraqlı layihələrinə qatılaraq yeni nəsə öyrənə bilirəm.
Artıq yazı marafonunun ikinci həftəsi bitir, görək sona neçə nəfər gedib çatacaqdır. Hər gün verilən mövzuya aid yazı yazmaq, hələki mənə asandır - bu bir yazı treninqidir, hər gün yazı yazmaq vərdişini yaratmaqdır ki, mənim kimi tənbəlləri bir az yerindən tərpətsin)))))
Yazıçılıq fleşmobunda biz həm tapşırıqları yerinə yetirir, həm də bütün iştirakçıların mətnlərini oxuyub rəy bildiririk, deyim ki, iştirakçılar arasında peşəkar jurnalist ya yazar azdır, lakin hamı savadlı və maraqlı mətnlər yazır. Gerçəkliyin bütün çətinliklərinə rəğmən insanların yazmaq, fikir və duyğuları ilə bölüşmək istəyi alqışlanmalıdır.
Bu arada rusdilli İnternet "Necə maraqlı mətn yazmalı", "Satılan mətnləri necə yazmalı", "Gənc yazarlara məsləhətlər", "Müştərini cəlb edən mətnlər", "Sayt üçün mətnlər necə yazılır", hətta "sosial şəbəkələr üçün mətn şablonları" kimi alətlərlə doludur. Amma bir var kiminsə mətnini oxuyub məlumatlanasan, bir də var - özün həmin mətnlərin necə yarandığını on-layn rejimdə görəsən və özün də yazasan...




25 Ocak 2019 Cuma

Günün əksi - 4

Картинки по запросу чашка кофе

Mən çayxoram ☺ - təzə dəmlənmiş məxməri çaydan yaxşı nə ola bilər? Bəh-bəh. Çayı güllü fincana süzüb, içinə bir dilim sap-sarı limon atıb, dişləmə qəndlə içməyin ayrı ləzzəti var. Amma qış aylarında nəsə könlüm qara qəhvəyə meyl edir. Evdə bunun üçün xüsusi ədviyyatlar saxlayıram, özü də dəmlənən qəhvəni sevirəm. Tez-bazar hazır olan qəhvə surroqatlarını heç sevməm.
Qəhvə dəmləməyin özü bir ritualdır, məxməri çayın dəmlənməsi kimi. Çay dəsgahının da, qəhvə dəsgahının da ayrı aləmi var.
Qəhvəni xüsusi qabda - metal cəzvədə dəmləyirəm, içinə bir çimdik darçın, zəncəfil, bir qaşıq şəkər və 4-5 duz kristalı əlavə edirəm, deyirlər, duz qəhvənin ətrini daha da açır. Qəhvə dəmlənəndə, gərək gözdə-qulaqda olasan ki, qaynayıb daşmasın. Dəmlənən qəhvə özünü çox sakit aparır,  qızır-qızır və birdən daşır. Ona görə dəmləmə anını pusmaq lazımdır - elə ki, qəhvə cəzvənin boğazında qalınlaşmağa başlayır, oddan götürürəm. Və xüsusi aldığım qəhvə fincanına töküb, dərin gecədə ləzzətlə içirəm. Nəsə məhz dərin, qara, soyuq qış gecəsində qəhvə içməyim gəlir.☺