Kitablar niyə yazılır və biz onları necə oxuyuruq? (esse)

 

Oxucu və müəllif arasındakı gizli bağ

Fransız yazıçısı və dramaturqu Jan Kokto "Haqqımda" əsərində maraqlı bir tezis irəli sürür: insan kitabda əslində özünü axtarır. Bəyəndiyimiz əsərləri oxuyarkən sanki onları özümüz yazmışıq kimi bir hissə qapılırıq. Hətta bəzən müəllifə qəzəblənirik ki, niyə bəzi hisslərimizi tam ifadə etməyib. Çünki biz ancaq öz daxili ağrılarımızdan, "xəstəliklərimizdən" bəhs edən mətnlərlə dərindən bağ qura bilirik.

Bir kitabın insanı dərindən sarsıtması üçün xeyli amil bərabər gəlməlidir. Oxucu hər yeni mətndə fərqli dünyalar, fərqli sevgilər və baxış bucaqları ilə qarşılaşır. Əslində hər kitab bir təkrar kimi görünsə də, bu təkrar hər dəfə yeni bir dövrün, fərqli bir müəllifin və oxucunun süzgəcindən keçərək yenidən doğulur. Bu halda “Nə haqda yazaq? Kim haqda yazaq?” fikri ilə təşvişlənən yazarların ürəyi sakit ola bilər, Romeo Və Julyetta, Xosrov və Şirin, Leyli və Məcnun, Əli və Nino və digər qəhrəmanların sevgi tarixçəsinə yeni bir tarixçə də tam rahatlıqla qatıla bilər.

 Ədəbiyyatın gizli şifrələri və çoxqatlı mənalar

Mifologiya və nağılları araşdıran folklorşünas Vladimir Propp sübut etmişdir ki, dünya ədəbiyyatının nəhəng irsi cəmi 33 təməl süjet xətti üzərində qurulub. Bu süjetlərin elementləri fərqli kombinasiyalarda birləşərək tamamilə unikal əsərlərin yaranmasına səbəb olur: təsəvvür edin ki, zər atırsız, və düşən xallara uyğun süjet elementlərini birləşdirirsiz, hər dəfə də yeni bir əsər yaranır!

Yaxşı kitab oxucuya fərqli interpretasiyalar bəxş edir. Bu məna zənginliyi nə qədər çox olarsa, mətn bir o qədər psixoloji, mistik, fəlsəfi və dərin xarakter alır. Hətta bəsit görünən uşaq nağılları belə çoxqatlıdır: uşaq onu öz səviyyəsində, yetkin insan isə fərqli bir müstəvidə qavrayır. İnsanın yaşandıqca topladığı təcrübə, bilik və intellektual baza metaforları və poetik alt mənaları dərk etməyə imkan yaradır.

Mütaliə: rəqəmsal əsrin gətirdiyi dəyişiklik

Kitab oxumaq fərdi və intim bir prosesdir . Mətnin dərinliyinə varmaq üçün sakit bir guşəyə  çəkilib, bəyənilən, sual doğuran və ya estetik zövq verən sətirlərin altını qələmlə cızmaq yetər. Bu proses həm də bir araşdırmadır; sən süjeti canına çəkir, obrazlarla yaşayır, bəzən də gedişata qəzəblənirsən ­­- bu nədir, bu nə qəhrəmandır, nə mövzudur?

Təəssüf ki, rəqəmsal dövr oxu vərdişlərimizi korlayıb və cəmiyyətdə "klip təfəkkürünü" formalaşdırıb.  Müasir oxucu uzun mətnlərdən, qalın kitablardan qaçır, vizuallığa daha çox üstünlük verir. Cümlələrin qısa və həqiqi mənada olması tələb olunur, deyəsən, yeni nəsil metafor və digər məcazları anlamaqda çətinlik çəkir...  

Dialektikaya görə, hər şey spiralvari şəkildə, lakin daha yüksək səviyyədə təkrarlanır. Yəni bizim indi təzə kimi anladığımız fakt, əslində, əsrlər əvvəl sadə şəkildə funksiya edirmiş. Kitabla bağlı görürük ki, kağız kitab yerini elektron kitablara verir. Biz balaca, 200 qramlıq telefonda ya riderdə (kitab oxuyucusunda) yüzlərlə kitabı yükləyib oxuya bilirik və bu kitabxana həmişə bizim yanımızda – cibimizdə ya çantamızdadır. Rəqəmsal əsr bizim hər birimizi, 30 il əvvəl təsəvvür edə bilmədiyimiz magiyanın bir parçaına çevirmişdir.  

Bestsellerlər və ciddi ədəbiyyatın savaşı

Bəs niyə yüzlərlə yazılmış kitabdan yalnız bir neçəsi ürəkləri riqqətə gətirir, oxucunu “tutur, silkələyir”, sarsıdır, ağladır, qəzəbləndirir? Dəfələrlə sınamışam, ajiotaj yaradan kitablar məndə təəssüf hissi doğurub,Paolo Koelyonun “Kimyagəri”, “Veronika ölmək istəyir”, və ya Den Braunun “Da Vinçi kodu”, Stiven Kinqin “Mizari” və dünyada  sürətlə satılan digər kitablar məndə gözlədiyim marağı  və estetik həzzi doğurmayıb; sadəcə mənim zövqümə və kitabdan gözləntilərimə uyğun olmayıb.

Müasir dövrdə populyar olan bestsellerlərin əksəriyyəti  "action" (dinamik hərəkət) üslubundadır. Hadisələr sürətlə inkişaf edir, oxucunu tutub saxlayır, lakin bu kitablar yalnız bir dəfə oxunmaq üçündür.   Süjet bəsit, hadisələr təxmin ediləndir; təkrar oxuduqda yeni heç nə tapmırsan.

Marketinq sahəsi kitab nəşrini sırf qazanc mənbəyinə çevirdiyi üçün nəşriyyatlar daha çox satılan melodram, detektiv və triller janrlarına həvəs göstərirlər. Burada əsas meyar oxucu zövqüdür. Nə qədər ki, kütləyə zorla sırınan bu cür yüngül bestsellerlər bazara hakim olacaq, ciddi, fəlsəfi və dərin əsərlər rəflərdə tozlanmağa məhkum olacaq, yaxud ümumiyyətlə işıq üzü görməyəcəkdir.

Sima

Emili Dikinsonun Xəzəri (esse)

 

İnternet ümmanında gəzişərkən,  Amerika şairi Emili Dikinsona (Emily Dickinson) aid bir neçə şeir diqqətimi çəkdi.

Emili Dikinson (1830–1886) dünya ədəbiyyatı tarixinin ən qeyri-adi və sirli simalarından biridir. Sağlığında cəmi bir neçə şeiri (onlar da redaktorlar tərəfindən ciddi dəyişikliklərə məruz qalaraq) çap olunsa da, ölümündən sonra tapılan 1800-ə yaxın şeiri poeziyada inqilab etdi. Dikinsonun poeziyası öz dövrü üçün çox "modern" və qəribə idi:

Defis (tire) işarəsi: Onun demək olar ki, hər misrasında rast gəlinən qısa və uzun tirelər şeirin ritmini kəsir, oxucunu düşünməyə və nəfəs almağa məcbur edir.

Böyük hərflər: O, təkcə xüsusi isimləri deyil, vacib hesab etdiyi bir çox sözü (məsələn, Dəniz, Ölüm, Ruh) cümlənin ortasında böyük hərflə yazırdı.

Qısalıq və Yığcamlıq: Şeirləri adətən qısadır, lakin hər söz çox böyük məna yükü daşıyır. O, "minimalizm"in ustadıdır.

Emili Dikinson nə Qafqazda olub, nə Xəzəri görüb, onun 212, 1754 və 1146 saylı şeirlərində  isə "Caspian" (Xəzər) adından bir neçə dəfə metafor kimi istifadə edilib.

Emili ömrünün son 20 ilini evdən çıxmadan keçirib.

Ağ paltar geyinməyi sevirmiş.

Şeirlərini kiçik kağız parçalarına, zərflərin arxasına yazıb, sonra onları tikərək əlyazma kitabçaları  düzəldirdi.

Nəticə etibarilə, Emili Dikinson "səssizliyin səsi" idi. O, böyük hadisələr haqqında deyil, bir anın, bir hissin və ya bir düşüncənin sonsuzluğu haqqında yazırdı.

Onun yaradıcılığında Xəzər (Caspian) adının keçdiyi konkret nümunələrə baxaq:

1. Sevgiyə təslimiyyət haqqında (şeir № 212)

Emily Dikinsonun "My River runs to thee" (“Çayım sənə axır”) şeirinin son sətirlərində şairə digər çayların dənizlərə itaət etdiyi halda, özünün yalnız sevdiyi insana — "Xəzərinə" qovuşmaq istəyini bədii şəkildə ifadə edir.   

"Least Rivers — docile to some sea. // "Kiçik çaylar bəzi dənizlərə tabedir,

My Caspian — thee."                        // Mənim Xəzərim isə — sənə"

Şair özünü dənizə doğru axan kiçik çaylara, sevdiyi insanı isə nəhəng və qapalı Xəzər dənizinə bənzədir. Burada Xəzər — bütün duyğuların toplandığı, son dayanacaq və böyük bir güc simvoludur.

2. İtki və mənsubiyyət haqqında (şeir № 1754)

 "The Caspian has its realms of sand, // Xəzərin öz qum səltənəti var,

Its other realm of sea.                        // fərqli bir səltənət.

Without the sterile perquisite,            // tərtəmiz cəhətləri olmasa,

No Caspian could be."                       // Xəzər  - Xəzər olamaz.

Şair deyir ki, Xəzəri Xəzər edən təkcə onun suları deyil, həm də onu əhatə edən "sonsuz qumlardır". Bu, həyatda sevincin (su) kədərlə (sahil qumu) birgə mövcudluğuna işarədir.

3. Səhra və Su (şeir № 1146/1152)

"Until the Desert knows                    // Səhra bilənə qədər ki,

That Water grows —                         // Su getdikcə artır —

His Sands suffice —                          // onun qumu bəs edir —

But let him once suspect                    // amma elə ki, şübhələnsə

That Caspian Fact —                         // ki, Xəzər — yaşayır —

Sahara dies —"                                  // Sahara həmən ölər —“

Burada "Caspian Fact" (Xəzər yaşayır) suyun sonsuzluğu və varlığı kimi verilir. Səhra (Sahara) suyun varlığını dərk etdikdə,  quruluğu ilə vidalaşır.

Qapalı və kifayət qədər qısa bir həyat yaşayan Emily Dikinson zəngin bir ədəbi irs buraxmışdır, bu gün o,  XIX əsr   görkəmli Amerika müəlliflərindən biri hesab olunur. Onun qeyri-adi metaforları və qafiyələri, səmimiyyəti müasir müəlliflərin yaradıcılığına dərin təsir etmişdir.

Sima

 

Günün əksi - 3

Axşamçağı evə gedirdim. Yorğun adamlar qarşımca irəliləyirdilər. Kimisi yolboyu düzülmüş dükanlara daxil olur, kimisi avtobus dayanacağına tələsirdi.  Qara geyinmişdi əksəri - qara paltolar, gödəkçələr, papaqlar adamın ovqatına bədbinlik qatırdı. Adamlar sırası seyrələndə, qarşımda, məndən  irəlidə yeriyən bir gənc qız gördüm, əlində 5-10 qırmızı şar tutmuşdu. Şarların əlindən qopub uçmaması üçün onların bağını biləyinə bərk-bərk dolamışdı. Qız sürətlə irəli yeridikcə, şarlar havada rəqs edir, qızın saçları astaca dalğalanırdı. Hardansa peyda olmuş  10-12 yaşlı qara dilənçi qız şarlı qızın dalınca düşərək, "pul ver də, mənə pul ver!" tələb etdi. Şarlı qız dilənçiyə məhəl qoymadan sürətlə yoluna davam edirdi. Amma dilənçı qız da az aşın duzu deyildi ha, şarlı qızdan əl çəkmirdi, qara adamlar arasında qırmızı şarlı, sevincli addımlarla irəliləyən qızı, yəqin, sədəqəçi sayaraq, onu təqib edirdi.
Qarşıdan gələn bir gənc oğlan qızların sezilməyən mübarizəsini duyub, dilənçi qızın yolunu kəsərək, "mane olma, bəsdi diləndin" - dedi, qollarını geniş açaraq, dilənçinin yolunu əngəllədi. Şarlı qız: "Çox sağ ol" - deyib gülümsündü və sürətini azaltmadan yoluna davam etdi, dilənçi qız isə məyus halda geri dönərək, qara adamların arasında gözdən itdi...

Mətbəx yazıları. 90-cı illər...

90-cı illərdə sosializmin sabit görünən və əlverişli kimi anlanan iqtisadiyyatı birdən-birə çökəndə, əhali səfalətlə üz-üzə qaldı. Zirək tərpənmiş işbazlar iqtisadi xaosdan yararlanaraq, xeyli əmlakı ələ keçirə bilmiş, ucuz alıb baha sataraq, sürətlə milyonçu olmuşdular. 
Yadımdadır, gənc qız idim, sadə ailənin qızıydım, səfalətin nəfəsi bizim ailəmizə də arabir toxunurdu. O zamanlar hər addımda göbələk kimi peyda olmuş bakaliyyə mağazalarındakı görünməmiş mallara heyranlıqla baxardım, hər şey gözəldi, dəbli idi, qiyməti astronomikdi, çeşidi coxdu, amma boş ciblə yalnız tamaşa edə bilərdim bunlara... Qıcıqlandıran o idi ki, mən bu malların heç birini ala bilməzdim, amma dükanlardakı alıcı sıxlığı,  ovuc-ovuc piştaxtaya atılan pulların xışıltısı, neylon torbalara yığılan xarici mallar mənim bu kastaya aid olmadığıma və olmayacağıma aydın işarə edirdi. Dəbpərəst, əşyapərəst deyildim, amma hansı qız, qadın gözəl görünmək istəməz ki... Özü də gənc yaşlarında... 
Amma evə çörək və ya un almaq daha zəruri idi, aclıq hər an qapımızı döyə bilərdi. Mən o yaşıma qədər aclıq görməmişdim, aclığın nə olduğunu bilmirdim, təsəvvürüm yox idi,  məhsulların talonla alındığı dövr, uzun növbələr yaxşı yadımdadı, qıtlıq vardı, amma aclıq yoxdu, ən azından bazara gedib göyərti-tərəvəz alıb adi şorba bişirmək mümkündü. Amma 90-cılarda bəsit olduğu qədər də zəruri olan pul, əskinaslar adi bir kağız parçasına çevrilmişdi, aylıq maaşın cörəyə də çatmırdı, çünki sən maaşı alana qədər iqtisadiyyat daha da dərin uçuruma yuvarlanır, dağılırdı...
Qonşu ilə müştərək divardan gecələr qadın qışqırığı gələrdi: "Cəhənnəmə pulun yoxdur! Kişisən, get qazan! Evə pul gətir!!" Və səhər qonşu kişinin başını aşağı salaraq sürətlə pilləkəndən düşməsi... Sanki gecə qışqırıqlarından yaranan xəcaləti ört-basdır etmək istəyirdi... 

"Mətbəx yazıları" silsiləsindən

Şkafları, rəfləri, əlyazmaları, bloknot-dəftəri səliqəyə salarkən (hə, hərdən pedant damarım tutur və hər yerdə (başım daxil olmaqla) səliqə-sahman, nizam, sıra yaratmaq coşqusu yaranır içimdə) bir əlaməti kəşf etdim.
Şeirlərimi adətən qalın cildli, xətləri yaxşı görünən bloknotlarda - qeydiyyat kitabçalarında yazıram. Və bütün bloknotları qarşıma töküb, araşdıranda kəşf etdim ki, bloknotların görünüşünə görə maddi və ruhi durumumu təyin etmək olar. Məsələn, ilk şeir bloknotlarım çox ucuzdu, bəzilərini böyük bloknotdan kəsib əl boyda etmişəm ki, yazmaq rahat olsun, nadüz kənarlar qayçı tutan əlimin nə qədər qeyri-sərraf olduğunu göstərir.
Bloknotlar arasında bahalı kitabların cildi kimi qalın, parıltılı və üstündə meyvə (qara fonda armud) olan bloknot da var. Onu bir neçə il əvvəl almışdım və xəyal edirdim ki, tezliklə onu şeirlərlə, fikirlərlə dolduracam. Amma... Bloknotu uzun müddət əlimə almadım... Mənə yad görünürdü o. Sanki  dükandakı yüzlərlə bloknotun içindən sevə-sevə seçdiyim, əzizlədiyim bloknot deyildi... Bəli, şeirləri yazdığım bloknotlar mənə əzizdir, doğmadır, onları balam kimi sevirəm, hər dəfə onları vərəqləyəndə, həmin şeiri yazan andakı halətə yenidən düşürəm, qəribədir... Bu "balaların" nə günahı var ki, "anaları" etibarsızdır... unutqandır... və əhli-kefdir...  J

"Mətbəx yazıları" silsiləsindən

Artıq hər birimiz real insan olmaqla yanaşı, həm də virtual bir varlığıq. Zaman keçdikcə, reallıqdan imtina edib, tam virtual olmaq təhlükəsi varmı? Bu fikir zaman-zaman ağlıma gəlir... Özümlə əlaqələndirmirəm, hərçənd virtual ünsiyyəti, virtual gəzişməni, mütaliəni və s. daha çox sevmişəm - amma mənə görünən budur ki, gerçəkliyin çətinliyindən, ətrafdakı insanlarla anlaşma nöqtəsini tapmamaqdan, və s. səbəblərdən qaçaraq, virtualda təklənən insanların sayı artmaqdadır. Cismani tək, amma virtual dünyada minlərlə dostla... Bu, mənə plasebo effektini xatırladır - xəstəyə əsil dərman deyil, əhəmiyyətsiz bir "dərman" verirlər, xəstə də dərmanın effektivliyinə inanaraq, məhz özünün inam və inanc gücü ilə sağalır; yəni, əslində neytral olan, amma xəstənin daxili inamı ilə "sağaldıcı" effektlə yükləndirilən bir vasitə.

Yaponiyada tənha qocaların ölümündən sonra onlardan miras qalmış əşyalar xüsusi şirkətlər tərəfindən daşınıb ucuz satılır - bu əşyalara sahib çıxan kimsə olmur, çünki varislər yoxdur. İndi belə biznes şirkət sahiblərinə milyardlar qazandırır, axı bu əşyalar adi istehlakçı baxımından dəyərsizdir - köhnə kitablar, tozlanmış fotolar, nimdaş paltarlar, rəngi siyrilmiş qazan-quzan kimə lazımdır axı... Halbuki,  bu əşyaların sahibi həmin kitabı oxuyarkən, həmin qazanda yemək bişirərkən, bəlkə də həmən an xoşbəxt idi...

Sima, avqust, 2018

NARGİS-dən çox lirik bir payız essesi. "Sen"tyabr tənhalığı

"Ədəbiyyat" qəzeti, 07.10.2017




Gözlərimizi uzaqlara zilləyib gəlməyini gözləmək kimidir çox vaxt həyat.
Bir fincan qəhvə hazırlayıb, kofein dadında "sən"tyabr sübhündən boylanıram yenə keçmişə.
Bütün gələcəklər yenə keçmiş rəngindədir. Bütün keçmişlər isə günahkardır.
Sənlə dolu xoşbəxtliklərimin yaşandığı keçmişlər bir az qaranlıqdır, bir az da bədbəxtdir, əzizim.
Təcrid olunmuş sevgilər sahibsiz və yarımçıq qalmağa məhkummuş.
Öyrəndim artıq...
Yenə bir "sən"tyabr başladı ömür səhifəmdə. Yenə solacaq çiçəklər, töküləcək bütün yarpaqlarımız. Çılpaq ağac tək güclü görünməyə çaslışacağıq, çılpaq ağac tək ümidli...
Bütün sentyabrlar kimi  bu sentyabr da solğun sənlərlə dolub-daşacaq.
Qəhvə qoxusu hopmuş xatirələrdə yaşayırsan, əzizim.
Nimdaş mənsizliklərimdə bir ovuc peşmanlıq qırıntıcı.
Mən sarılıb peşmanlıqlarıma, özümü həbs edirəm bir vaxt sən dolu otağıma.
Mənim monoton təkliklərim, sənin neologizmlərlə dolu xoşbəxtliklərin...
İroniyalarla dolu  qəhqəhələrimi unuduram köhnə kitab rəfində...
Geyinib yolka rəngində yağmurluğumu.
Açmadan çətirimi.
Addımlayıram neft qoxuyan şəhərin gülümsəməyən insanlarının gəzişdiyi küçələrdə...
Bu "sən"tyabrın nə istədiyini bilməyən  şımarıq yağışlarında unutmaq istəyirəm ikimizi...
Nifrət etmək istəyirəm,
yaşanan bütün yarımçıqlıqlarımıza...

Ana və uşaq (esse)

İşdən çıxıb piyada metroya qədər getmək qərarına gəldi. Xeyli yoldu, düşünürdü ki, piyada gəzməklə, uğuldayan beynini bir az sakitləşdirə bilər. Şəhərin səs-küyü, avtomobil siqnalları, yolun kənarındakı taksi karvanlarından eşidilən sürücü şərhləri (“aaa canı yanmış özünü gör necə əsdirir... Qoyasan buna...) və bu kimi qıcıqlar gərilmiş sinirlərini sanki elə bu an qırıb tökəcəkdi.

Stansiyaya enib perronda dayandı. Yerin üstündəki kimi olmasa da, burada – yerin altında da müəyyən, özünə məxsus səs-küy vardı – qatarların uğultusu, sərnişin addımlarının parıltılı mərmər üzərində xışıltısı, cib telefonlarının cingiltisi... Elə bil hansısa xəyali bir dünyadaydı, və bu dünyaya kənardan, şüşə arxasından baxırdı sanki.

İşin sonu olduğu üçün qatarlar insanlarla dolu gəlirdi.

Sima Ənnağı. Tilsimli dünya (esse)

Əsər necə yaranır? Nədən bir gün xeyli misra yazıb xöşbəxtlikdən dəli olmaq dərəcəsinə çatırsan, dünya sənin olur, qarşına çıxan hər kəsi bağrına basıb öpmək istəyirsən; hərdən də günlərlə özünü oda-közə vurursan, yuxusuz qalırsan, qələmin/vərəqin yataqda da əlindən düşmür, amma ecazla dolu, şeir ətirli sözlər gəlmir ki, gəlmir? Nədən?

1 iyun - Beynəlxalq uşaqların müdafiəsi günüdür

Deyirlər, uşaqlar həyatın çiçəkləridir. Və təbiətdə olduğu kimi, çiçək-uşaqlar da fərqlidir - eləsi var isti qucaqda yaşayır, eləsi də var soyuq küçələrdə. Bu gün böyüklərin təzyiqiylə barışan, yumruğuna dözən uşaq sabah necə insan olacaq? Uşaqlığında gördüyü ədalətsizliyə öz müstəqil həyatında "yox!" deyəcək, ya həmin ədalətsizliyi öz davranışında davam etdirəcək, yeni nəsli köhnə adət-ənənələrlə böyüdəcək? Və özünə bəraət qazandırmaq üçün: "bizi də belə böyüdüblər.... döyüblər də, söyüblər də... amma görürsən, adam olmuşuq" - deyəcək.
Yaxşı nəsil böyütmək üçün uşaqların gözü qarşısında onun sevdiyi insanların gözəl davranış nümunələri olmalıdır. Yalansız, dürüstsözlü mühitdə böyüyən uşağın ağlına gəlməz yalan danışmaq, kimisə aldadıb faydalanmaq, çünki bu uşaq tamam başqa dəyərlərlə tərbiyə edilmişdir.
Onsuz da həyat mürəkkəb və ziddiyyətlidir, təəssüf ki, bəzən uğursuz və qarşılıq verməyəndir. Odur ki, uşaqları həyata düzgün yönəltmək, çətinliklərə dözümü aşılamaq, öz gücünə inamı tərbiyələndirmək ona bahalı oyuncaqlar almaqdan qat-qat yaxşıdır. Oyuncaq bir-iki gün maraq doğuracaq, sonra bir küncə atılıb unudulacaqdır; amma uşaqlara aşıladığımız gözəl vərdişlər onların xoşbəxtliyinin görunməz, lakin çox mühüm "kərpicləridir".
Bu gün uşaqların fiziki, mənəvi və sosial müdafiəsinə ehtiyac kəskin duyulmaqdadır. Uşaq hər yerdə - evdə, küçədə, məktəbdə, sosial şəbəkələrdə hər cür zorakılığa məruz qala bilər. Bu zorakılıq açıq və ya gizli şəkildə, fərdi və ya qrup formasında mümkündür. Bizdən zəif və asılı olan uşaqların müdafiəyə ehtiyacı olduqlarını yalnız iyun ayının 1-də deyil, ilin 365 günü yadımızda saxlayaq.

Sima, 2012

Güntay Gəncalp. Tez qərar verməyəlim

Yaşlı bir kişi 25 yaşında oğlu ilə avtobusada oturmuşdular. Başqa müsafirlərdə ətrafda oturmuşdular. Avtobus hərəkət etdi. 25 yaşlı gənc adam avtobusun şişəsini açmış sevinclə əlini havada oynadırdı. Birdən dönüb atasına dedi: Ata, bax, ağaclar hərəkət edir. Yaşlı kişi oğluna baxıb gülümsəməyə başladı. Ata-oğulun yan tərəfində, önündə və arxasında müsafirlər oturmuşdular. Yan tərəfdə oturan gənc ər-arvad 25 yaşında gənc adamın çocuqca davranışına baxıb şaşırmışdılar. Bu an 25 yaşındakı gənc adam yenə də yüksək səslə və sevinclə atasına “Ata, bax, dəniz, heyvanlar, buludlar, hamısı hərəkət edir” dedi. Gənc qarı-qoca kədərli-kədərli 25 yaşlı gənc adama baxırdılar. Yağmur yağmağa başladı. Bir neçə yağmur damlası 25 yaşlı gənc adamən əlinə toxundu. Gənc adam gözlərini qapatıb və sevinclə “Ata, bax, gör necə yağmur yağır” söylədi.

Gənc qarı-qoca dözə bilməyib yaşlı kişiyə dedilər: Nədən oğlunuzu müalicə üçün xəstəxanaya aparmırsınız?

Yaşlı kişi dedi: Xəstəxanadan gəlirik gözləri sağalmış, ilk gündür görməyə başlamış.

Rafiq Tağının vəfatına (esse)

Noyabr ayının 23-ü adi günlərdən biri idi mənim üçün. Səhər yuxudan gec oyanmışdım, tələsik işə hazırlaşıb qaça-qaça avtobus dayanacağına yollandım. Hava az küləkli, günəşli idi, inanmaq olmurdu ki, dünən axşam leysan yağışın altında evə qayıtmalı olmuşdum, özü də qaça-qaça. Son zamanlar nədənsə qaçaraq yaşayıram. Qaça-qaça işə, qaça-qaça evə... Beləcə, bu qaçışlarda bəzən özümü bir insan kimi deyil, hissiyatsız, duyğuları paslanmış, robotlaşmış statistik vahid - milyonlardan biri kimi qavrayıram. Hər şey mənasını itirmiş kimi görünür çox zaman.
İşdə də adi gün idi. Cari məsələlər, həmişəki kimi, qız-qıza söhbətlər, zarafatlar, incikliklər... Gün ərzində internetə girmək imkanım da olmamışdı, hərçənd başqa günlər heç olmasa 20-30 dəqiqəlik də olsa, virtual dünyaya baş vura bilirdim.
Axşam evə gələn kimi e-mail poçtuma baxdım və Rafiq Tağının vəfatı haqqında linki gördüm.
Sonra saytlara baxdım, oxudum, sarsıldım...
Rafiq Tağı ilə cəmi 1-2 dəfə “Sənət” qəzetinin o zamanlar Sahil metrosu yaxınlığındakı redaksiyasında görüşmüşdüm. Redaksiyanın balaca otağında, balaca masa arxasında balaca stəkanlardan çay içib, söhbət etmişdik. Səmimi sözləri və gülüşü, nurlu baxışları ilə məni valeh etmişdi. Danışanda, bəzi sözləri uzadırdı... Güləndə, gülüşü sanki hardasa ürəyinin başında yaranıb dodaqlarında davam edirdi...
Bayramlarda ona sms yazanda mənə sms-lə cavab verməzdi, zəng edib minnətdarlığını bildirərdi. Və nədənsə məni hansısa musiqi müəllimi ilə səhv salırdı, soruşurdu ki, musiqi məktəbində işlərin necədir? Deyirdim ki, mən musiqi məktəbində işləmirəm, duruxurdu, amma növbəti zəngində yenə də musiqi məktəbini soruşurdu.
Hansısa müsahibəsində demişdi ki, 90 yaşa qədər yaşayacağı fikrinə özünü indidən alışdırır. Və bir həkim kimi, uzunömürlü olmaq asan görünürdü ona, çünki, alimlərin fikrincə, insan orqanizmi üçün 120 illik ömür normadır, fəqət biz qeyri-sağlam həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma və qeyri-sağlam fikirlərlə (emosiyalarla) ömrümüzü baltalayırıq.
Amma nə biləydi ki, arxadan tuşlanan bıçağa rast gələcək... Nə biləydi ki, həkimlərin “Yaşayacaqsan!” vədi yalan olacaq...
Getdi...
Bizim üçün sevə-sevə yazdığı kənd nağıllarını indi mələklərə danışacaq...

Sima Ənnağı

24. 11. 2011

Bu mövsümün ilk qarı

Bu gün, noyabrın 7-də yuxudan oyanan kimi gözlərimi pəncərəyə dikdim – eyvanın şüşələri ağ dumana bürünmüşdü; mətbəxdə çay dəmləyən bacım, “xəbərin var, qar yağır...” – dedi. Pəncərədən xeyli baxdım... Əcəb işdir. Deyəsən, qışla payızın mübarizəsində qış müvəqqəti qələbə çalıb. Dünən gecə nağıllarda deyilən kimi, ucundan tutub, göyə çıxılmalı leysan yağışı yağdı, nə yağdı... Səhər isə ağır sulu gölməçələr əvəzinə, yerdə ağ qar və seyrək insan ləpirləri göründü.
Deyirlər, ilk qarı görəndə, gərək bir arzu tutasan və o, hökmən yerinə yetəcək. Amma bu payız qarı məni tamam bədbinləşdirdiyindən, nə arzu tutdum, nə də ilk qara sevindim. Qəribədir... Qış qarı daha xoş gəlir – ürəyim sevinclə dolur soyuq qar dənəciklərindən... Hətta nifrət etdiyim qış küləklərinin soyuqluğuna da asanlıqla dözürəm. Amma noyabr qarı tamam kefimi pozdu. Bilmirəm niyə... Bəlkə kefimi pozan qurğuşun kimi ağır səma, havanın yadlığı, küçənin özgəliyi idi?
Hardasa oxudum ki, bu yaxınlarda, səhv etmirəmsə, Türkmənistanda, yanlış hava proqnozuna görə ölkənin hidrometeorologiya xidmətinin rəhbəri işdən çıxarılıb. Bəs noyabr ayının əvvəllərində, günəşi öz qanadları altında gizlədərək, bizə vaxtsız qar yağdıran hansı mələyi “işdən çıxaraq”? :))))

Sima Ənnağı, 2011

Qan Turalı.Üç kədərli əhvalat

Rusca bilməyən rus qızı

Bu gün bir uşaq düşmüşdü yadıma. Elmin onunla mənim şəklimi Facebook-a qoymuşdu. 3 il bundan qabaq Norveç səfirliyinin bir layihəsində görmüşdüm onu. Atası da rus idi, anası da. Bir gün çıxıb anası getmişdi evdən. O da bu internata gəlmişdi. Və rus dilini bilmirdi. Beş yaşı vardı cəmi. Beş… Üç il idi burdaydı. 5 yaşına iki dil sığdırmışdı.

Çeçələ barmağının iki dırnağı vardı. Qüsurlu doğulmuşdu. Mənə deyirdi ki, mən böyüyəndə onlar da birləşəcək. “O biri barmaqlarım birləşib, bir bu barmağım qalıb”.

Bu üç ildə getmədim bir gün yanına. Ancaq tənbəllik deyildi bu. Ancaq tənbəllik ola bilməzdi. Necə deyirdi o məşhur filmdə: “Mənə “məktub yazacağam” demə. Lütfən demə. Katerina da dedi, amma yazmadı. Yazma mənə məktub”.


İkinci əhvalat


Həftəyə kədərlə başlamaq üzücüdür.

Kədər yoluxucudur çünki.

Sizi kədərləndirdiyim üçün üzr istəyirəm amma…

Başqa bir kədərli hadisə haqda danışmaq istəyirəm.

Nə vaxtsa mənə bir dəli haqda danışmışdılar.

Hər dəlinin bir şakəri olur, bununku da əlində dəftər qələm kəndin küçələrində gəzib gördüyüm avtomobillərin nömrəsini yazmaq idi.

Bir zaman (onda o dəli deyildi) bir kiçik qızcığazı maşın vurub gözlərinin qarşısında.

Sürücü qaçıb gedib.

O da maşının nömrəsini yadda saxlamadığı üçün şoka girib.

Şokdan çıxar-çıxmaz bir dəftər alıb əlinə.

Gördüyü bütün maşınların nömrələrini qeyd edirmiş ora.

Bir gün lazım olar deyə.

Dəli kimdir, ağıllı kimdir, daha o bəlli deyil bu məmləkətdə…

Nə deyirdi Asif Ata?

“Kefli İsgəndəri eşitmədilər. Çünki kefli idilər. İçərilərində ayıq olan bircə adam vardı: Kefli İsgəndər”.


Üçüncü əhvalat


Onsuz da heç bir gülməli hadisə kefinizi açmayacaq.

Ona görə də kədərli bir hadisəni də yazıram.

Sevincimiz Ginnesə düşmürsə, barı kədərimiz düşsün.

Bir qəbilə tapıblar Afrikanı içərilərində.

Adam yeyən bir qəbilə.

Adam yediklərinə baxmayın, adam yeyilməsi lüks deyil, aclıqdandır.

11 yaşımdan bilirəm bunu, “Kapitan Qrantın uşaqları”nda oxumuşdum.

Alimlər qəbiləni araşdırarkən böyük bir təyyarə maketi görüblər.

Hamısı heyrətə düşüb, bu vəhşi qəbilə təyyarə maketini niyə düzəldibmiş.

Özləri izah ediblər: “Göylə nəhəng bir quş uçur. Bunu da düzəltmişik ki, gəlib qonsun yanına. Biz də onu vuraq yeyək”.

Təyyarənin yerə enməsi üçün dualar edilir, ayinlər təşkil olunurmuş.

Məlum məsələdir, təyyarə yerə enəsi deyil.

Bu həsrət isə əsrlərlə sürəcək adamyeyənlər arasında.

Adamyeyən həsrəti uzun olur...

Hamı bazar ertəsi sindromundan danışır.

Bu da yoluxucudur deyəsən.

Uşaq olanda hiss etmirdim bunu.

İlk dəfə Tom Soyyerin macəralarında oxudum.

O gün bu gündür-məktəbdə, liseydə, universitetdə və işdə bazar ertələrinə alışa bilmirəm.

Bu da günün sözü: “Yeddi gün işləyən adamın bazar ertəsi sindromu olmur”.

http://kulis.az

Cavidan. Qadınını döyən kişilər

Bu günlərdə bir ad günü məclisində iştirak etdim. Evin xanımının şərəfinə açılmış süfrə kifayət qədər zəngin, bu süfrənin ətrafına yığışmış adamlarsa kifayət qədər ziyalı görünürdülər. Xanımın adına tostlar deyildi, badələr qaldırıldı. Ən çox canfəşanlıq göstərən isə səbəbkarın həyat yoldaşıydı. Qızıl bilərziyi süfrədəcə ömür-gün yoldaşına təqdim edən kişi olduqca nəzakətli və alicənab adam təsəvvürü bağışlayırdı. Sonra ətrafda uçuşan-qaçışan balacaları çağırdılar ki, “Ad günün mübarək” mahnısını oxusunlar. Ev sahibi 6 yaşlı oğluna işarə etdi ki, anasını təbrik etsin. Uşaq da öz növbəsində bəlkə bir aydan çox məşq etdiyi hiss olunan tərzdə gedib anasını öpdü və dedi:
- Mənim anam ən yaxşı anadır.
Alqışlar, təriflər yağdı uşağın üstünə. Və qonaqlardan biri uşağın başını sığallayıb:
- Bəs atan? Atan da yaxşı atadır, düzdür?- deyən kimi uşaq gözlərini bərəldib əlini-qolunu ölçə-ölçə min-bir həvəslə aldı görək nə dedi:
- Əlbəttə düzdür. Mənim atam hamıdan güclüdür, bilirsiz, o, pəhləvandır. Mənim anamı hər gün döyə bilir, anamın isə ona gücü çatmır. Atam ona bir təpik, bir yumruq...o da ölür, sonra yenə durur ayağa...
Elə bil qurbağa gölünə daş atdılar. Kiminin təbəssümü üzündə qaldı, kiminin də tikəsi boğazında. Və bütün uğaqlar səs-səsə verdilər:
- Mənim də atam pəhləvandır!
- Mənim atam da anamı döyə bilir!
- Mənim atam da...
Evin xanımı ağlamağını saxlaya bilmədi. Kimsə uşaqların başına qışqırıb qovdu. Süfrə arxasındakı bütün kişilərin üzündən pərtlik, bütün qadınların sifətindən zəhrimar yağdı.
- Uşaqdırlar da, fikir verməyin, - yer-yerdən deyənlər də oldu.
Amma...
Məclis artıq dağılmışdı...
***

Mənim pəhləvan oxucum...
Yaxın otur...əllərini aç...Qorxma, mən sənin lənətə gəlmiş ibtidai sinif müəllimən deyiləm, xətkeşlə döyəcləmərəm barmaqlarını...Sadəcə əllərinə baxmaq istəyirəm...
Bax, bu əllər...bir zamanlar bir körpənin əlləriydi. Bir ananın sinəsinə pərçim olar, ən dəyərli nemətini heç kimsəyə vermək istəməzdi, yadındamı? O südün tamı hələ damağındamı?
Sonra bir gün bu əllər bir oğlanın əlləri oldu. Bir qızın saçlarını oxşadı, üzünü, əllərini, bədənini sevdi o qızın...Daha sonra bəy əlləri oldu onlar, yadındamı? Bir gəlinin qırx düyməlik bəxtini açdı...Kərəm olub yanmadın ki...Maraq dolu bir ehtiras bürümüşdü dünyanı sən demə...sevgi yox.
Zaman keçdi. Kişi oldun. Əllərin özündən tez ağırlaşdı. Min-bir-işdən yapışdı bu əllər, min-bir zəhmətə qatlaşdı. Oldu ki, haqqını tapdaladılar, qürurunu sındırdılar, səni bu əllərinlə seçmədiyinə səs, sevmədiyinə salam, işin düşdüyünə rüşvət verməyə vadar etdi həyat. Bu əllərlə çəpik çaldın səndən yuxarıdakılara, unutma...döyənəklərinin yeri hələ göynəməkdə...
Və hər şeyə nifrət yarandı səndə. Hər şeyə tüpürmək, hər kəsə üsyan etmək istədin bir gün. Amma hər şeyə tüpürməyin sonu ölüm, hər kəsə üsyan etməyin sonu zülümdür, bunu anlayırdın. Səndən daha güclülərə çatmadı, çatmadı əllərin, bax, elə bu əllərin, unutma!
Ürəyində dəhşətli bir ehtiyac vardı – bu dünyada heç olmasa bir nəfərdən özünü daha güclü hiss edə bilmək ehtiyacı...Və bir gün anladın ki, əlinin altında səndən zəif, səndən zərif birisi var, bütün üsyanlarını ona etsən, bütün nifrətlərini ona tüpürsən sənə heç bir ziyanı olmaz...əksinə, “əsl kişi” deyər sənə hamı...Çünki HAMI çoxdan bu cür yaşayır...
İndi bu əllər səndən zəif, səndən zərif bir qadının üzünə şapalaq çəkir hərdən, çiyinlərindən tutub çölə atır, çörəyini başına çırpır, qapısını üzünə...
Və hər axşam...o sevilmiş, o alınmış, o döyülmüş qadının açdığı süfrədə bu əllər Tanrıya açılır “Şükürlər olsun!” deyə...
Mən bilmirəm Tanrı hər axşam sənin əllərində nə görür, nə oxuyur...Mən baxdıqca bir ürəyin, bir sevginin qan izlərini gördüm...
Ayıb deyilmi, pəhləvanım?
Bu əlləri üzünə tutmaqdan başqa bir yolun qalmadı, bax...
20-07-2007

http://www.facebook.com/notes/cavidan-xalilova/

Gecə mesajı (esse)

Zəhləsini tökmüş birisini rədd etmək üçün qız: “Sən mənim tipimdə deyilsən... bağışla. Gəl daha görüşməyək” – dedi.
Səhər telefonunu açarkən, ekranın küncünə yetim uşaq kimi qısılmış sarı mesaj zərfini gördü:
“Bilirdim ki, məni bəyənməyəcəksən... Mən tək sənin deyil, heç kimin tipində deyiləm. Heyif. Sənə bəslədiyim ümidlərin hamısı puç oldu. Mən öyrəşmişəm təkliyə. Təki sən tək qalma. Allah səni xoşbəxt eləsin. Məni özünə yaraşdırmadın... Kaş öləydim, səndən bu sözləri eşitməyəydim.... Amma bilirsən, necə sevinmişdim mənə zəng vuranda - uşaq kimi. Xoşbəxtlikdən uçurdum “Salam, necəsən” sözlərini deyən səsini eşıtcək... Ehh...
Allah mənə rəhmət eləsin”.

Сима Эннаги. Субботние заметки (20 августа)

День любви

20 августа в Тайване отмечается День любви. В этот день особой популярностью на Тайване пользуются весьма специфические блюда, в состав которых входят афродизиаки - вещества, обладающие свойством повышать половую активность. Таким образом, совмещается полезное с приятным.
В настоящее время праздник любви не является грандиозным событием, но помнить и знать о таком дне важно всем тем, кто ищет свою любовь. Вы можете устроить праздник любви своей второй половинке по своим собственным традициям. Главное, чтобы в ваших сердцах царила любовь!
Отмечу, что день любви в разные даты августа отмечается в Израиле, Китае, Грузии. В этот день все, у кого сердце еще не потеряло способность любить и радоваться, признаются в любви к своим близким. В мире чистогана, когда все покупается и продается, когда высокие и чистые чувства вызывают недоверие или смех, когда цинизм в отношениях стал нормой поведения, - говорить о любви, может быть, выглядит нелепо. Но не будем поддаваться ментальной грязи. Как бы мы ни были практичны, циничны, жестокосердны, все равно в какие-то моменты жизни человеческое естество, а именно, потребность в любви преобладает, берет верх над разумом и рационализмом. Может, благодаря любви – этому иррациональному чувству - мы еще способны жить, творить и думать о завтрашнем дне? Ведь именно любовь, которая творит чудеса, окрашивая серые дни во все краски радуги, еще раз доказывает нам, очерствевшим людям, что мир прекрасен, и просит - остановитесь, вздохните глубоко… посмотрите на облака, деревья, прислушайтесь к мелодии ветра…
Почему человек тянется к красоте в любом проявлении? Мы любим красивых людей, красивую природу, красивые стихи и музыку… Даже красивая (в духовном смысле) беседа может сделать нас счастливыми, не говоря о красивых взаимоотношениях мужчины и женщины… Наверно, потому что красота – это естественное состояние мира, общества и души… А если мы не видим эту красоту, не чувствуем ее прекрасные вибрации, то только потому, что сердца наши закрыты наглухо замком недоверия и рационализма. Красота – этo гармония и любовь. Поэтому тот, кто влюблен – красив сам в своем высшем благородном порыве, и красив его внутренний и внешний мир.
Циники и скептики считают, что любви нет, а если она иногда и приходит в сердце, то живет не долго. Они прозаически считают, что любовь – это всего-навсего какие-то химические соединения и процессы, возникающие в организме. Рассказы о вечной любви воспринимаются многими как романтическая чушь.
Но американская газета Sunday Times опубликовала сенсационные результаты исследования мозга, подтверждающие возможность сохранения вечной любви. Исследование проводилось сотрудниками нью-йоркского Университета Стони Брук. В его рамках подвергнуты изучению были молодые пары в начальной стадии влюбленности и пары, которые на момент проведения эксперимента были вместе уже более двадцати лет. Людям демонстрировались фотографии второй половинки, и их реакции фиксировались. В итоге эксперимента было обнаружено, что у представителей пар, имеющих опыт многолетних отношений, могут происходить такие же химические реакции, что и у представителей пар с небольшим опытом. Таким образом, исследователями нью-йоркского университета был сделан научно подтвержденный вывод: каждая десятая пара способна сохранить прежние чувства спустя двадцать и более лет после знакомства. Так что даже если холодно рассматривать прекрасное чувство любовь как результат химических реакций, то даже в этом случае счастливый исход возможен. А уж если верить в любовь как в чувство, ниспосланное нам свыше…
Вспомнила притчу. Как-то в одно селение пришёл и остался жить старый мудрый человек. Он любил детей и проводил с ними много времени. Ещё он любил делать им подарки, но дарил только хрупкие вещи. Как ни старались дети быть аккуратными, их новые игрушки часто ломались. Дети расстраивались и горько плакали. Проходило какое-то время, мудрец снова дарил им игрушки, но ещё более хрупкие.
Однажды родители не выдержали и пришли к нему:
— Ты мудр и желаешь нашим детям только добра. Но зачем ты делаешь им такие подарки? Они стараются, как могут, но игрушки всё равно ломаются, и дети плачут.
— Пройдёт совсем немного лет, — улыбнулся старец, — и кто-то подарит им своё сердце. Может быть, это научит их обращаться с этим бесценным даром хоть немного аккуратней?
Берегите сердца других и свою любовь.

Субботние заметки. Вера зла

Всю неделю весь мир и Интернет обсуждал террористический акт, потрясший Норвегию. Как же так? В Норвегии, в этом нерушимом оплоте демократии, стабильности и европейского рая, оказывается, не так безопасно? Оказывается, любой амбициозный крестоносец-ариец способен вершить судьбами сотен людей? И это в Норвегии – в далекой и счастливой, а самое главное, спокойной стране?
Много вопросов возникло с момента террористического акта. Выясняли личность террориста, перерыли его интернет-аккаунты, подвергли серьезной критике медлительность полиции, которая добиралась до острова Утой очень долго - 90 минут, а преступник спокойненько расстреливал людей. И наверно, он упивался своей силой и «божественной миссией»… 32-летний норвежец Брейвик годами носился с идеей-фикс, перешедшую в манию. В манию величия. В манию норвежского Зорро. Что послужило причиной его злодеяния – примитивный европейский шовинизм, ревность к другим народам, которые с течением времени стали частью культуры Норвегии? Или просто болезненное самолюбие неудачника?
Брейвик не жалеет ни о чем. Он считает, что Европа должна быть ему благодарна. В Твиттере Брейвик процитировал слова английского философа Джона Стюарта Милля: «Один человек с верой, равен сто тысячам людей, у которых есть только интересы». И Брейвик верил, что он избран. Избран убивать. Его вера – это вера зла и смерти. А я вот думаю, любая вера – традиционная, или оригинальная, экзотическая и пр. – если она несет в себе зло, не имеет права существовать. Нельзя оправдывать смерть невинных людей принципами своей веры.
Личность Брейвика неоднозначна. Сын дипломата, он любил фотографироваться то в масонском фартуке, то с оружием в руках. Он действительно считал и считает себя спасителем Европы от мульти-культи (мультикультуры).
За день до террора этот хладнокровный убийца вызвал к себе девушку –профессионалку за 2 тыс.евро, чтобы снять предтеррорное напряжение. «Легче смотреть в лицо смерти, если вы знаете, что биологически, умственно и духовно вы свободны», — философски рассуждает маньяк, а утром с легким сердцем идет убивать. Он знал – смертная казнь ему не грозит. Подумаешь, проведет несколько лет за решеткой! Зато останется в умах и памяти людей, как герой, сражавшийся против мульти-культи.
Говорят, Брейвик был членом масонской ложи. На сайте норвежских масонов появились следующие слова: «Я поражен чудовищной жестокостью того, что было совершено в правительственном квартале и на острове Утой, — заявил великий магистр Норвежского ордена франкмасонов Ивар Скар. — Мы полны печали и сочувствия ко всем, чьи близкие пострадали. В СМИ появились сообщения о том, что обвиняемый был членом Норвежского ордена франкмасонов. Он был немедленно исключен. Исключение отражает тот факт, что деяния обвиняемого полностью несовместимы с ценностями, за которые выступает орден».
Прав был писатель Л.Андреев: всего труднее бороться и искоренить то зло, которое совершается под видом добра.

Сима Эннаги. Субботние заметки (23.07)

Чудовища, достойные дружбы

23 июля в мире отмечается Всемирный день китов (World Whale Day). Этот праздник был учрежден в 1986 году, когда Международная китобойная комиссия (International Whaling Commission: IWC), после 200 лет беспощадного истребления, ввела запрет на китовый промысел. Запрет действует и поныне и означает, что во всем мире охота на китов, а также торговля китовым мясом запрещена.
Вспомнила анекдот. Кит плавает вокруг самки и с упреком говорит:
- Сколько стран, сотни экологических организаций, выдающиеся политические лидеры, миллионы людей - все они борются за то, чтобы наш вид выжил, а ты мне говоришь - голова болит...
Киты и дельфины практически всю информацию получают с помощью слуха. Может быть, в этом и дело – они лучше понимают, внимают миру, а не смотрят на него и не осваивают руками, как люди. Поэтому у китов совсем иной тип ума. Думаю, человеку, этому эгоистичному царю природы, следует учиться мудрости у животных. Если бы люди, как киты и дельфины, внимали миру и сердцу, не было бы столько войн и бессмысленно пролитой крови.
Древнегреческий философ и историк Плутарх в своем сочинении «Разум животных» говорит, что дельфины – единственные животные, которые любят человека «ради него самого». А мы, люди, любим ли кого-нибудь просто так, ради него самого? Не ради денег и славы, не ради собственных амбиций и самоутверждения, а просто потому что ЭТОТ человек есть в нашей жизни?
А еще киты поют. Поют мамаши для своих детей, поют кавалеры для своих дам, поют стаи самцов… Сейчас уже установлено, что речь и песни китов – это довольно сложно организованные информационные послания. Во всяком случае, каким-то образом все киты оказываются в курсе малейших изменений в обстановке. Как они об этом узнают? Да и вообще — как поют, если у них нет голосовых связок?
Люди имеют и голос, и разум. Но им далеко до китов в обмене информации. Порой ох как трудно бывает донести свою простую мысль до других без искажения смысла. А порой вообще кажется, что говоришь совсем на другом языке – вроде слова те же, а понимают тебя неправильно.
Так может мы возьмем пример от этих добродушных чудовищ, которые передавая информацию, поют? Тогда не будет ссор и обид, не будут плакать дети, не будут обижаться, надув губки, женщины. И из окон вместо брани и мата будут литься прекрасные звуки музыки, весь город будет петь, а сердца освободятся от неприязни и агрессии. Давайте будет помнить не только о китах и дельфинах, но и людях, которые рядом с нами, ведь каким бы чудовищным не был человек, у него в сердце есть маленький уголок, который нуждается в нежности и любви. Помните, поцелуй красавицы превратил чудовище в принца? А что мешает нам превращать в принцев тех, кто рядом ?

А йоги на 23 июля определили такой психокод:
Я верю в удачу! Я открыт успеху, и он ко мне приходит во всем! Доверимся древним мудрецам. Ведь они знали толк в происходящих процессах макро- и микромира…

Превращайте в принцев, превращайтесь в принцев!

Сима Эннаги. Субботние заметки ( 09 июля)

Шанс и случай

Иногда жизнь преподносит такие сюрпризы, что можно долго удивляться, негодовать, злиться, но не понять закономерностей случайности. И как говорил Цицерон, нет ничего более противного разуму и природе, чем случайность.
Несколько лет назад 9 июля в Великобритании произошла беспрецедентная медицинская ошибка. В результате небрежности врачей у белой пары в клинике искусственного оплодотворения родилась темнокожая двойня. Родители считают, что сотрудники лаборатории перепутали пробирки.
Вот так неожиданно для себя родители приобрели не белых пушистиков, а двух шоколадок. Дальнейшая судьба малышей неизвестна, но хотелось бы надеяться, что осуществив свою мечту стать родителями, эти британцы обратят внимание на воспитание и образование детей, а не на цвет их кожи. Ведь главное – вырастить достойного человека, а будет ли он розой или мимозой, не столь важно…
А вот японские ученые сильно верят в везение и случай. В 2002 году, 9 июля они отправились в Сибирь, чтобы клонировать мамонта. Ученые хотели найти уцелевшую ДНК вымерших млекопитающих, которая бы оказалась пригодной для этой операции. Предыдущие попытки вернуть к жизни мамонта терпели поражение, однако ученые не теряют надежды. Вот вам пример научного фанатизма и веры в случай. Можно удивляться и восхищаться терпением и безумными идеями японцев… Но кто знает, может действительно, когда-нибудь мамонты оживут? Ведь самые безумные в начале воплощения идеи в дальнейшем оказывали огромное влияние на человечество в целом.

А вот еще один случай. В связи с успешным выступлением национальной сборной на Чемпионате мира по футболу 9 июля 2002 года власти Южной Кореи приняли решение "простить" 4,8 млн (!) человек, которые допустили несерьезные нарушения правил дорожного движения. Вот таким образом счастливый случай дал прекрасный шанс автонарушителям вернуться к своим автомобилям и снова мчаться во весь дух. Говорят, что ныне гонка на автомобилях заменяет мужчинам древний охотничий инстинкт, который иногда (и не к месту) вдруг просыпается в генах и гонит современных охотников в безбрежные дали, чтобы поймать счастливый случай. Вергилий недаром говорил, что слепой случай меняет все. Будем надеяться – к лучшему…