Overtonun “pəncərə” nəzəriyyəsi. Məhvetmə texnologiyası.

İctimai şüur necə idarə olunur?

Siz bilirsiz ki, ictimai qurumların, ictimai şüurun darmadağın edilməsi, qeyri-mənəvi ideyaların insanlara “yedirdilməsi” üçün dağıdıcı texnologiya vardır? Və məqsədə çatmaq üçün 5 addımlıq fəaliyyət kifayətdir. Cəmi 5 addıma insanların mənəvi dəyərlərini, mənəvi daxili dayaqlarını məhv edib, əvəzində ağlasığmaz, kirli, mənəviyyatsız ideyaları təsdiq etmək, “yedirtmək” olar. Bu, p.xu gözəl, bəzəkli-saçaqlı konfet kağızına bükərək, təbəssümlə kiməsə hədiyyə etmək kimi bir şeydir.

Virtual ədəbi mətnlər silsiləsindən. Bilal. Dəli kişi

Bilalın "Dəli kişi" hekayəsini internetdə tapdım, oxudum və müəllifin icazəsi ilə bloqumda yerləşdirirəm.
*

Dəli kişi (hekayə)

Mənim heç zaman “dəli” sözündən xoşum  gəlməyib.  Səbəbini özüm də tam bilmirəm. Amma qəlbim bu sözü  həzm edə bilmir. Bu söz qulaqlarımı kəsir. Əsəbiləşdirir məni. Cinlədir. Nə bilim, incidir. Qabadır. Sanıram ki, çox iyrəncdir.  Ruhi xəstə,  əqli cəhətdən qüsurlu insanlara qarşı sanki bir ədəbsizlikdir bu söz. 

Sanki onların haqqını tapdalayır. Alçaldır. Təhqir edir. Mənə elə gəlir ki, bu sözlə cəmiyyət onları özündən ayırır, xətt çəkir üstlərindən, mağaralara qovur, tənhalığa sövq edir, cılızlaşdırır.

Elə dəlixana sözünün özü də.

Qədim əcdadlarımız  tənbəlliyin dərdindən hər sözün axırına bir “xana” kəlməsi atıb dilimizi yola veriblər. Kitabxana, toyxana, çayxana, xəstəxana, qəhbəxana, dəlixana...

(fikir verməyin, müəllif özüdə sizin kimi bir dəlidir)

*

Ona bu ayamanın kim tərəfindən, nə vaxt verildiyi məlum deyildi.  Yalnız uzun illər sonrası oğlundan dürüst adını öyrənə bilmişdim. O, mənim uşaqlıq dövrümün ən qorxulu yuxusu, ən dəhşətli kabusu, poltrqeysti, qulyabanısı, damdabacası, nə bilim, lap elə çupakabrası idi. Əbası hər zaman, hər fəsildə eyni, dəyişməz idi.  Əzik-üzük “ayradrom” papaq,  illərnən ütülənməmiş, yamaqlı, yuyulub-sərilməkdən  qısalmış şalvar, üstü ləkəli, ətəkləri  açıq, bir neçə düyməsi itmiş köynək.  Çəkmə əvəzinə rezin şəp-şəpi geyinərdi.  Xırda gözləri bir an belə dayanmadan kimisə axtarar,  soyuq küləkdən çatlamış dodaqları altında nə isə mızıldanardı. Mən heç zaman onun üzünü təraş edilmiş görmədim. O, bizim binayla üzbəüz binanın birinci mərtəbəsində yaşayırdı.  Səhər hələ dan yeri ağarmamış küçəyə çıxar, düz eyvanının qarşısında, bir neçə kubikdən tikilmiş daş skamyada əyləşərdi. Əlində həmişə qalın budaqdan yonulmuş çomaq olardı. Ara-bir çomağı qırağa qoyub, yoğun, qaralmış, qaba barmaqları ilə təsbeh çevirərdi.  Düzəltdiyi skamyası arxasında taxtadan hasara alınmış balaca bağçası var idi. Əgər buna bağ-bağça demək olarsa. Eni-uzunu dörd addımlıq olan yerdə yalnız bir söyüd ağacı vardı. Həmin ağaca  çox diqqətlə baxdıqda, ağaca bənzətmək olardı.  Çün ilk  baxışdan bu ağac adi taxta dirəyə bənzəyirdi. Dəli kişi  bu ağacın bütün budaqlarını  salofana, əsğiyə, parçaya bürümüşdü. Ağac kökündən ən uca yarpağına qədər bürünmüş, qurumuş mumiyaya bənzəyirdi. Dəli kişi onu qoruyurdu, sanki  donmaqdan, soyuqdan, quşların nəcisindən, insanların qəzəbindən,  uşaqların dəcəlindən, küləyin əcəlindən qoruyurdu o ağacı. Yatdığı otağın pəncərəsi çöl tərəfdən dəmir barmaqlarla hörülmüşdü.  Çox nadir hallarda, əsasən qış aylarında, çovğunlu, qarlı-boranlı, tozlu-torpaqlı,  tərs küləkli havalarda onun xırda gözləri həmin dəmir barmaqlar arasından  mumiya-ağacın keşiyini çəkirdi.

Rey Bredberi. Kitab yazma sənətində dzen (ixtisarla)

Həyat ağacına necə çıxmalı, özünə necə daş atmalı və yerə düşərkən, boynunu necə sındırmamalı və ruhdan necə düşməməli. Adı kitabın özündən uzun olan ön söz.

Bəzən mən, doqquz yaşımda olarkən, tələyə düşməmək və ələ keçməmək bacarığımı xatırlayıb, yaxşı mənada sarsılıram.

1929-cu ildə, 4-cü sinifdə oxuyan oğlan uşağı məktəb dostlarının istehzasına görə  necə oldu ki, Bak Rocersli komiksləri cırdı, bir ay sonra isə anladı ki, dostları geri qalmış adamlardı, və yenidən kolleksiya yığmağa başladı?

Bu güc və düşüncə hardan peyda olmuşdu? O zaman yaşadığım hansı həyəcanlar “mən sanki ölüyəm” demək cəsarətini verdi? Məni kim öldürürdü? Nədən iztirab çəkirəm? Və necə sağalım?

Şübhəsiz, bu suallara cavab vardı. Mən xəstəliyimi aşkar etdim: öz əllərimlə komiksləri çırdım. Sonra dərman tapdım – heç nəyi vecimə almadan yenidən kolleksiya yığmağa başladım.

Belə etdim. Və sağaldım. Müqavimət üçün gücü, həyatımı dəyişdirmək və hamı kimi olmamaq üçün iradəni hardan tapmışdım?

Kianu Rivz. Mənim dünyam

Kianu Rivz (Keanu Charles Reeves) – Kanada-Amerika aktyoru, kinorejissor, musiqiçi.

“Mən sizin dünyanızın bir hissəsi ola bilmərəm. 

Sizin dünyanızda ərlər arvadlarını fahişə kimi geyindirir, gizli qalmalı olan hər şeyi açıb göstərir. 

Sizin dünyanızda şərəf və ləyaqət hissi yoxdur, andlarınız da bir qəpiyə dəyməz. 

Sizin dünyanızda qadınlar uşaq istəmir, kişilər isə evlənmək. 

Gənclər ataların aldığı maşında özlərini xoşbəxt sanır, 

əlində bir az hakimiyyət olanlar isə qarşısındakı insanı vecsiz bilir. 

Sizin dünyanızda əli qədəhli adamların dilindən Tanrı kəlməsi düşmür, 

namus dəbdə deyil, təvazökarlıq qeybə çəkilmişdir. 

Sevgi unudulmuşdur, hamı yataq tərəfdaşı axtarır. 

İnsanlar avtomobillərinin nazını çəkir, onun təmirinə külli-miqdarda pul xərcləyir, amma özləri miskin gündədirlər. 

Oğlanlar gecə klublarında valideynin pulunu göyə sovurur, qızlarda bu axmaqlara aşıq olurlar. 

Sizin dünyanızda kişi və qadın fərqlənmir, seçimə  azad seçim donu geyindirilir, başqa yol seçənə isə “geriqalmış” damğası vurulur.

Mən öz yolumu seçirəm, heyif ki, məni anlaya biləcək insanı tapa bilmirəm…”

Simadan bir nağıl. Qardanənin nağılı

     

nağılın rus dilində variantı burada:

http://www.proza.ru/2014/02/02/2147

Biri vardı, biri yoxdu, bir Qardanə vardı. Əlbəttə, o bir deyildi, onun xeyli rəfiqələri vardı - özü kimi soyuq gözəl qar dənəcikləri. Onlar ilboyu göyün yeddinci qatında, buludlarda yaşayırdılar və hər gün yuxarıdan aşağı baxıb,Yerdəki həyatı müşahidə edərək köks ötürürdülər, “axı nə vaxt qış gələcək və biz aşağı, gözəl şəhərlərə və meşələrə enəcəyik, insanların həyatına yaxından baxacağıq, bəlkə də isti günəş və ya texniki duz kimi təhlükə ilə rastlaşacağıq... heç olmasa soyuq damarlarımızı bir qədər adrenalin ilə coşdurarıq... yoxsa bütün günü buludlar, buludlar... darıxdırıcı və yeknəsək həyat”...

Mikayıl Müşfiq. Sevgi Türküləri (1931)

 Çiçəklər məftunu bir bülbüləm ki,

Gözlərim bağçanın gülünə düşmüş.

Qəhrini çəkdiyim gülün surəti

Xəyalımın sakit gölünə düşmüş.

Onunçün çırpınır qolum-qanadım,

Onu yerdə deyil, göydə aradım.

Gör nə bədbəxtəm ki, axırda adım

Xırda uşaqların dilinə düşmüş.

Orda-burda keçdi gənclik həyatım,

Hər yandan bağlandı rahi-nicatım,

Mənliyim, şərəfim, müqəddəratım

Bir dəli ceyranın əlinə düşmüş.

___________

Sən onun eşqilə, məhəbbətilə,

Vurmadın ömrünü başa, ürəyim.

Sevgi hədəfinə nişan alanda

Dəydimi oxların daşa, ürəyim?!

Hicran dəryasında qəlbim bir ada,

Fırtınam ziyada,dalğam ziyada,

O qızlar gözəli düşəndə yada

Az qalır xəyalım şaşa, ürəyim!

Sən canı canandan ayrı tutmadın,

Odur ki, vəfasız deyildir adın.

O, səni unutdu, sən unutmadın,

Yaşa, məhəbbətim, yaşa, ürəyim.

“Kitabçı” dərgisi, N 3, 2014

Kədər

Kədər

Gümüş tellərlə ürəyi tora bürüyür,

Qara döngələrdə xatirələr çürüyür,

Nədən özüm üçün uydurduğum nağıllar

Artıq təsəlli vermir,

Güzgüdəki əksim də

Könlümü həqiqətlə titrədir...

Ah, bu külək

Sıyırıb atardı illəri həyatımdan,

Silərdi yalnız ömür tozunu addımlarımdan,

Bilərdim,

Nə vaxtsa

Bir gün gələcək

Və güzgülərdən baxan “mən”im

Gülümsəyəcək...

Sima, 2014

Gecə mahnısı

Ətəyi ulduzlarla dolu gecə
Şəhərin damlarına qonacaq,
Bir azdan
Buludlardan qopmuş külək
Yağış damlalarını
Özüylə uzaqlara aparacaq,
Şəhər ulduzlu gecədə
Öz xəyallarına ağlayacaq...

Sevgisiz ürəklər
Nə bilər
Ulduzun, yağışın dəyərini,
Nə bilər
Sözün kəsərliyini...

Xatirələr ürəkləri sancır,
Hər dəfə eyni söz
Fərqli məna daşıyır -
Axtarırsan sevgi qığılcımını
Bircə sözdə sən,
Lakin
Sevgisiz ürəklər
Nə bilər
Sözlərin dəyərini,
Nə bilər
Ürəyin nifrətini...

Sima

Əgər bacarsaydıq...

Biz birgə ola bilərdik,

əgər bacarsaydıq,

sevə bilərdik,

əgər ürəklərimizi açsaydıq -

hisslərimizə təslim olub,

atılsaydıq sevgi burulğanına -

üzərdik şirin titrək dalğalarda,

uçardıq kəpənəklər arasında-

əgər bacarsaydıq...

Sima

Con Maverik (1978). Eskalatorda iki nəfər

(Almaniyada yaşayan müasir rus yazıçısı)

***

Eskalator yavaş sürətlə sürünürdü, traktor kimi uğuldayırdı, zorla cırıldayırdı, taqqıldayırdı, silkələnirdi. Gözlərini bağlasaydın, elə bilərdin ki, elekrtik qatarının mühərrikli vaqonunda gedirsən. Amma elekrik qatarından fərqli olaraq,  uzağa deyil, aşağı  gedirsən.  Adamlar bir-birinə yaxın dayanmışdılar, hərəsi öz pilləsində. Kimsə kitab oxuyurdu, kimsə burnunun altında donquldanırdı,  kimsə alma, konfet yeyirdi, buterbrod və ya yavan çörək gəvələyirdi, kimsə göz qapaqlarını endirib, sürahıdan tutaraq,  və ya qonşusunun çiyninə dirənərək, ayaq üstə mürgüləyirdi. Zəif yayılan lampa işığında onların üzləri  nimdaş paltar kimi əzik və bozumtul görünürdü. Kafel divarlar boyu sarı və mavi işıqlar əks olunurdu.