Con Maverik (1978). Eskalatorda iki nəfər

(Almaniyada yaşayan müasir rus yazıçısı)

***

Eskalator yavaş sürətlə sürünürdü, traktor kimi uğuldayırdı, zorla cırıldayırdı, taqqıldayırdı, silkələnirdi. Gözlərini bağlasaydın, elə bilərdin ki, elekrtik qatarının mühərrikli vaqonunda gedirsən. Amma elekrik qatarından fərqli olaraq,  uzağa deyil, aşağı  gedirsən.  Adamlar bir-birinə yaxın dayanmışdılar, hərəsi öz pilləsində. Kimsə kitab oxuyurdu, kimsə burnunun altında donquldanırdı,  kimsə alma, konfet yeyirdi, buterbrod və ya yavan çörək gəvələyirdi, kimsə göz qapaqlarını endirib, sürahıdan tutaraq,  və ya qonşusunun çiyninə dirənərək, ayaq üstə mürgüləyirdi. Zəif yayılan lampa işığında onların üzləri  nimdaş paltar kimi əzik və bozumtul görünürdü. Kafel divarlar boyu sarı və mavi işıqlar əks olunurdu.

Səhərdən – gecəyə

Yağış burda azacaq,

Dənizin güzgüsü sınacaq,

Qağayıların fəryadından

Biganə daş şəhər oyanacaq

Bu səhər. 

Narın nəm qum günəşdən

Asta-asta qızıllanacaq,

Dalğalar gecədən sahilə düşən

Naməlum ləpirləri yalayacaq

Günorta.

Yenə dəniz pıçıldayacaq,

Yenə quşlar nizamsız uçacaq,

Sahil gözləyəcək qonağını,

Dinləyəcək onun kədərli mahnılarını

Bu axşam.

Gecə isə məxmər çətiriylə

Hamını qoynuna alacaq,

Və şəhərin rədd etdiyi insana da

Verəcək soyuq sığınacaq....

Sima, 2014

Qısa hekayələr - 2

Bir dəfə "New Time"  jurnalının redaktoru Stiv Moss ən qısa hekayə müsabiqəsini keçirmək istədi. Lakin bu, dağınıq cümlələr deyil, 55 sözdən ibarət, süjetli, personajlı və qəfil sonlu mətnlər olmalıydı. Redaksiyaya o qədər hekayə göndərildi ki, onların ən yaxşıları "Dünyanın ən qısa hekayələri" kitabında toplandı.
*
Görüş (Nikol Vedl)
Telefon zəng çaldı.
- Allo, - qadın pıçıldadı.
- Viktoriya, mənəm. Gəl bu gün gecəyarısı görüşək.
- Yaxşı, əzizim.
- Xahiş edirəm, unutma, özünlə şampan götür.
- Gətirərəm, əzizim, mən bu gecə səninlə olmaq istəyirəm.
- Tələs, məni gözlətdirmə! - kişi dedi və dəstəyi asdı.
Qadın köksünü ötürüb gülümsədi:
- Görəsən, o qadın kimdi...
*
Gizlənqaç (Kurt Homan)
- 99, 100! Kim gizlənə bilmədisə, özündən küssün!
Gizlənənləri axtarmağı sevmirəm, amma bu mənə daha rahatdı. Qaranlıq otağa daxil olarkən, içəridə gizlənənlərə pıçıldayıram: "Gəlirəm haaa..."
Onlar gözləri ilə məni uzun dəhliz boyu ötürürlər, və divarlarda asılmış güzgülərdə mənim qara çuxalı bədənim, dəryazlı əlim əks olunur.
*
Bədbəxt (Den Endrüs)
Deyirlər, şərin sifəti yoxdur. Həqiqətən, kişinin üzündən heç bir hiss duyulmurdu. Bir damçı mütəəssirlik yoxdu onda, hərçənd ağrı dözülməzdi. Məgər o, gözlərimdəki dəhşəti, üzümdəki həyəcanı görmürmü? Kişi sakitşə, hətta deyərdim, peşəkarcasına çirkli işini görürdü, sonda dedi: "Hə, indi ağzınızı yaxalayın..."

Gümüşü (şeir)

Sakit zülmətlik içində

Qarşına bir daxma çıxsa,

Onun çirkli pəncərəsindən

Içəri baxsan,

Gümüş bir qövs görərsən -

Göy qurşağı sanki.

Gecələr bu qövs daxmada gizlənir,

Gündüzlər

Bağçadakı

Alma ağacının budaqlarında yellənir,

Günəşin altında rəngbərəng bərq vuraraq

Saralmış otları dinləyir...

Vilyam Şekspir. Fikirlər

Aprelin 23-də ingilis dramaturqu, ingilis və dünya ədəbiyyatında möhtəşəm yeri tutmuş Vilyam Şekspirin (1564 - 1616) anadan olmasının 450-ci ildönümüdür. Artıq neçə yüz ildir ki, onun şəxsiyyəti, yaradıcılığı ətrafında araşdırmalar, mübahisələr və ziddiyyətli nəticələr səngimir. Şekspirin yazdığı 154 sonet, 2 poema və 37 pyes üzrə araşdırmalarda ədəbiyyatşünaslar, alimlər, tənqidçilər minlərlə "qələm sındırsalar" da, bu dahinin yaradıcılığında və şəxsiyyətində qaranlıq məqamlar qalmaqdadır.
Şekspir həmçinin ingilis dilini 1700 sözlə zənginləşdirmişdir. Onun əsərlərindən götürülmüş ifadələr dillərdən düşmür.

* Biz yuxularımızdan toxunmuşuq
* Ən geniş yayılmış arzu - başqalarından fərqlənməkdir
* Əsil sevgi danışmır, çünki o, sözlərdə deyil, əməldədir
* Ehtiras nə qədər güclüdürsə, sonu bir o qədər kədərlidir
* Özünə xəyanət edən heç kimi sevmir
* Bəzən ata oğluna gülməyi öyrədir, oğul isə ataya - ağlamağı
* Cəhənnəm boşdur, bütün şeytanlar burdadır
* Vicdandan küsmüş hakimiyyət təhlükəlidir
* Fikirlərinizi danışmağa qoymayın
* Söz az olan yerdə onun çəkisi var
* Zaman hər kəs üçün fərqli axır
* Biz bir bağçayıq, iradəmiz isə - bağban
* Çürük almalar arasında seçim məhduddur
* Ləkəsiz ürəyi qorxutmaq çətindir

Nurəngiz Gün. Bağışla

Yalqız qumrum!
Susqun yavrum!
Arı pətəyim!
İşıldaquşum!
Bir vaxt
Ovuclarımım içində
Yanıb-sönən atəşim!
Bağışla!

Şeir tərcümələrimdən. Bella Axmadullina “Elə bilirdim, düşmənimsən...”

Çevirdi: Sima

Elə bilirdim düşmənimsən,                                             

Sən mənim ağır dərdimsən,

Amma, demə, yalançısan –

Sən ucuz bir oyunçusan.

Manej meydanında sən

Qara qəpik atırdın,

O qəpiklə sən mənim

Eşq falıma baxırdın.

Qısa hekayələr

Çevirdi: Sima Ənnağı

Ceyn Orvis. Pəncərə

Rita vəhşicəsinə qətlə yetiriləndən sonra Karter pəncərə önündə gününü keçirir.

O, nə televizora baxır, nə kitab oxuyur, nə məktub yazır. Onun həyatı – pəncərə pərdəsi arasından görünən həyatdır.

Kim yemək gətirir, kim qəbzləri ödəyir, Karterin vecinə deyil. O, otağından cıxmır.

Onun həyatı – küçədə qaçan idmançılardır, fəsillərin dəyişməsidir, şütüyən avtomobillərdir, Ritanın kabusudur.

Karter anlamır ki, divarlarına keçə vurulmuş palatada pəncərə yoxdu...

 ***

Larisa Kerklend. Təklif.

Ulduzlu gecə. Ən münasib vaxt. Şam işığında axşam yeməyi. Rahat italyan restoranı. Balaca qara paltar. Gur saçlar, parlaq gözlər, gümüşü gülüş. Onlar iki ildir ki, münasibətdədirlər. Gözəl vaxtdır! Əsil sevgi, yaxşı dost, daha nə lazımdır ki... Şampan verin! Mən ürəyimi və sevgimi təklif edirəm. Dizüstə çokürəm. Adamlar baxır? Cəhənnəmə! Gözəl brilyant üzük. Al yanaqlar. Mülayim təbəssüm.

Necə, yox??

Yazıçı Əkrəm Əylisliyə hücumlar

 Media Hüququ İnstitutu yazıçı Əkrəm Əylisliyə qarşı yaxşı təşkil olunmuş, siyasi kompaniyaya çevrilmiş hücumları qətiyyətlə pisləyir. Bunu ifadə azadlığı, özəliklə bədii yaradıcılıq azadlığına ciddi qorxu yaradan zərərli kompaniya sayır.

“Daş yuxular” romanına görə təqib olunan yazıçıya qarşı kirli aşağılama, gözdənsalma kompaniyası aparılır. Yazıçı hətta özünə və ailə üzvlərinə qarşı fiziki və mənəvi hücumlardan dərin narahatlığını ifadə edib.

Təəssüf ki, belə basqılara hakimiyyətdə yüksək pillədə duran siyasilər böyük qatqı verirlər. Siyasi müstəqilliyi hər zaman müzakirə mövzusu olan televiziya şirkətləri də öz növbəsində tərəfsiz və balanslı xəbərləmə, əks tərəfə cavab vermə hüququ tanıma ilə bağlı media qanunvericiliyinin tələblərini pozaraq yazıçıya qarşı siyasi kompaniyada yaxından iştirak edirlər. Yazıçıya və romana qarşı çıxan rəyləri həvəslə yayan televiziyalar əks fikirlərə yer ayırmır, tənqid hədəfinə çevirdikləri yazıçıya cavab hüququ vermirlər. “Televiziya və radio yayımı haqqında” qanunun bu müddəalarının pozulmasına, defamasiya və nifrət dolu çağırışlara baxmayaraq Milli Teleradio Şurası bu vəziyyəti sakitliklə seyr etməkdə davam edir.

Media Hüququ İnstitutunun direktoru Rəşid Hacılı: “Hər hansı əsərdəki ifadələrlə bağlı hər kəsin rəyini bildirmək, onu qınamaq və ya bəyənmək haqqı var. Bu hüquqdan yararlanma başqa şəxsin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə zərər vurmamalı, eləcə də milli nifrət, ksenofobiya təbliğ etməməlidir.”

Media Hüququ İnstitutu yazıçıya qarşı bu çirkin kompaniyanı dayandırmağa, onun və ailə üzvlərinin təhlükəsizliyi üçün qanuni tədbirlər görməyə çağırır.

http://www.mediarights.az/index.php?lngs=aze&id=456

“Sənin xətrinə min dəfə...”

Nəhayət ki, çoxdan oxumaq istədiyim, rəfdə küskün vəziyyətdə qalıb oxunmasını gözləyən kitaba vaxt ayırdım. Oxudum. Və oxuya sərf etdiyim iki günə zərrə qədər də heyifsilənmədim. Həqiqətən, bu kitabı oxumağa dəyərmiş. Süjet bir qədər hind filmlərini xatırlasa da (bir yerdə böyümüş iki oğlan, həyatın zərbələri nəticəsində yolları ayrılmış dostlar və sonda onların bir birinə doğma qardaş olması  faktı), “Çərpələng uçuranlar” həyəcanla dolu, nəfəskəsici dramatik bir romandır.

Xaled Xosseyni, əfqan mənşəli Amerika yazıçısı müasir dünya ədəbiyyatında öz layiqli yerini tutan əsər yazmağa nail olmuşdur. Səhifələri oxuduqca, gərginlik artır, hiss edirsən – bax, indi nəsə sarsıdıcı bir hadisə baş verəcək. Bu, daşlı-kəsəkli cığırla dağa çıxmaq kimidir: gedirsen, gedirsən, qəfildən ayağının altından çıxan bir daş səni silkələyərək daha diqqətli olmağa, hər addımını ehtiyatla ataraq, yeriməyə vadar edir.